Tiếng ồn từ hàng xóm chia làm hai loại, và chủ nhà làm được nhiều với loại này nhưng rất ít với loại kia. Tiếng truyền qua không khí như tiếng nói chuyện, tivi, nhạc lọt qua khe cửa, tường mỏng, ô thoáng chung thì có thể giảm bằng cách bịt khe hở, thêm lớp tường, kê đồ làm vùng đệm. Tiếng va chạm như bước chân, kéo ghế, đóng cửa mạnh, máy bơm rung truyền thẳng vào kết cấu sàn, tường, và gần như chỉ xử lý hiệu quả ở chính nơi phát ra.
Vì vậy với tiếng bước chân từ căn hộ tầng trên, cải tạo phía nhà mình thường cho kết quả hạn chế so với chi phí; một tấm thảm, những miếng đệm chân ghế ở nhà trên lại hiệu quả hơn nhiều. Điều đó có nghĩa phần lớn chuyện ồn hàng xóm cần được giải quyết bằng trao đổi, bên cạnh những việc sửa nhà mình làm được.
Bài viết giúp phân biệt loại ồn, liệt kê việc nhà mình tự làm được với nhà phố liền kề và căn hộ, nhắc rằng nhà mình cũng là hàng xóm của người khác, và gợi ý cách nói chuyện để giữ được quan hệ. Các giải pháp kỹ thuật chuyên sâu như sàn nổi, trần treo cách âm thuộc phần thi công chuyên môn, ở đây chỉ nhắc.
Hai loại tiếng ồn, hai cách xử lý
Âm thanh từ tivi, tiếng nói, tiếng nhạc phát ra trong không khí, đập vào tường, cửa, sàn, làm chúng rung nhẹ và truyền sang phía bên kia. Loại này gọi là âm truyền qua không khí. Tường càng nặng, càng kín, càng ít khe hở thì càng chặn tốt. Một bức tường gạch dày không khe hở chặn tiếng nói khá tốt; cũng bức tường đó mà có ô thoáng thông sang nhà bên thì tiếng nói lọt qua gần như nguyên vẹn.
Bước chân, tiếng kéo ghế, tiếng vật rơi, tiếng búa đóng đinh, máy giặt vắt, máy bơm nước khởi động thì khác. Chúng đập trực tiếp vào kết cấu: sàn, tường, ống nước, khung nhà. Năng lượng va chạm truyền đi rất xa trong bê tông và gạch, rồi làm trần, tường ở căn bên cạnh rung lên như một cái loa. Loại này gọi là âm va chạm hay âm truyền qua kết cấu.
Điểm quan trọng với chủ nhà: âm va chạm phải được cắt ngay tại chỗ va chạm, bằng một lớp mềm giữa vật và kết cấu, như thảm trên sàn, đệm cao su dưới chân máy. Một khi rung đã vào kết cấu, làm thêm lớp ở phía nhà bị ảnh hưởng chỉ giảm được một phần, và phải làm rất kỹ, tách rời khỏi kết cấu cũ mới có tác dụng.
Trước khi làm gì, hãy nghe và ghi lại: tiếng gì, giờ nào, nghe rõ nhất ở đâu, có rung tay khi đặt lên tường không. Những ghi chép này vừa giúp chọn cách xử lý, vừa là cơ sở cho cuộc trao đổi với hàng xóm sau này.
Căn hộ chung cư: tiếng bước chân từ tầng trên
Vì sao tiếng bước chân nghe rõ thế. Sàn bê tông giữa hai căn hộ thường không có lớp đệm đàn hồi. Bước chân gót cứng, trẻ chạy nhảy, kéo ghế trên sàn gạch, sàn gỗ cứng tạo va chạm trực tiếp vào tấm sàn, và trần nhà bạn là mặt dưới của chính tấm sàn đó.
Phía nhà mình làm được gì. Trần treo tách khỏi trần cũ bằng các móc treo chống rung, có lớp bông bên trong, có thể giảm một phần. Đây là việc thi công chuyên môn, làm phòng thấp đi và kết quả phụ thuộc rất nhiều vào tay nghề; trần treo bắt cứng vào trần cũ gần như không giảm được tiếng bước chân.
Phía nhà trên làm được gì. Thảm ở lối đi và phòng trẻ chơi, đệm nỉ dưới chân bàn ghế, dép đi trong nhà mềm, không kéo lê đồ đạc giờ khuya, đặt máy giặt trên đệm chống rung. Những việc rẻ này thường hiệu quả hơn mọi cải tạo ở nhà dưới.
Sàn nổi là giải pháp gốc nhưng ở nhà khác. Sàn có lớp đệm đàn hồi giữa mặt hoàn thiện và sàn bê tông là cách giảm âm va chạm hiệu quả, nhưng phải làm ở nhà phía trên. Vì vậy chủ đề này thường quay về câu chuyện trao đổi giữa hai nhà, hoặc quy định chung của toà nhà về cải tạo sàn.
Quy định của toà nhà. Nhiều chung cư có nội quy về giờ yên tĩnh, giờ thi công, việc cải tạo sàn. Đọc nội quy và hỏi ban quản lý trước khi trao đổi giúp cuộc nói chuyện có căn cứ chung.
Nhà phố liền kề: tường chung và những khe hở giữa hai nhà
Ở nhà phố, nhà ống xây liền nhau, tiếng ồn thường đi qua bức tường chung hoặc hai bức tường sát nhau, qua khe hở ở chỗ tiếp giáp mái, qua sàn gỗ gác lửng tựa vào tường chung, và qua ô thoáng, giếng trời, sân sau thông nhau. Nhiều nhà cũ chỉ có một lớp tường mỏng ngăn giữa hai bên, thậm chí có đoạn tường xây lên sau, không kín tới mái.
Việc phía nhà mình làm được: bịt các khe hở, lỗ xuyên tường, chỗ tường không kín tới mái, chỗ dầm gỗ xuyên tường; dựng thêm một lớp vách nhẹ cách tường chung một khoảng, có bông cách âm ở giữa, gắn trên khung riêng không bắt cứng vào tường cũ; kê tủ âm tường, tủ quần áo làm vùng đệm dọc bức tường đó. Lớp vách thêm làm mất một ít diện tích, nên hợp nhất với phòng ngủ hay phòng làm việc cần yên tĩnh.
Với khe giữa hai nhà ở trên mái, việc xử lý thường liên quan cả chống thấm và cần thoả thuận với nhà bên vì đụng tới mái của họ. Việc leo lên mái để làm nên để thợ có đồ bảo hộ.
Bức tường chung cũng là đường truyền âm va chạm: nhà bên đóng đinh treo tranh, đóng cửa mạnh, kéo cửa cuốn, đặt máy bơm sát tường, nhà mình nghe rõ dù họ không làm gì ồn ào trong không khí. Những tiếng này lại quay về chuyện xử lý ở nguồn.
Máy móc: nguồn ồn rung mà nhà nào cũng có
Một phần lớn khiếu nại tiếng ồn giữa hàng xóm không đến từ con người mà từ máy móc. Kiểm tra máy nhà mình trước, vì nhà mình cũng đang là hàng xóm của người khác:
- Máy bơm nước đặt sát tường chung, bắt cứng xuống sàn: kê trên đế chống rung, nối ống bằng đoạn ống mềm, dời ra xa tường chung nếu có thể.
- Cục nóng điều hoà treo trên tường chung hoặc thổi thẳng vào cửa sổ nhà bên: giá treo có đệm cao su, vị trí thoáng, hướng gió không thổi vào nhà người khác; vệ sinh định kỳ để quạt không rung kêu.
- Máy giặt vắt mạnh trên sàn gỗ hoặc gác lửng: đặt trên đệm chống rung, cân bằng chân máy, không giặt vào giờ khuya nếu nhà bên phàn nàn.
- Quạt hút, máy hút mùi có ống thải ra khe giữa hai nhà: kiểm tra giá đỡ, lắp đúng hướng thải.
- Cửa cuốn kéo sớm hay khuya: tra dầu ray, chỉnh cho êm, cân nhắc giờ mở đóng.
- Bình nước nóng, máy lọc nước có tiếng bơm định kỳ: đặt trên giá có đệm.
Nguyên tắc chung với máy móc là đặt một lớp mềm giữa máy và kết cấu, và cho máy càng xa tường chung càng tốt. Những việc này thường rẻ, làm được trong một buổi, và giúp nhà mình có lý khi đề nghị hàng xóm làm tương tự.
Tình huống, việc nhà mình làm được và việc cần nhà kia
Bảng giúp tách rõ phần trách nhiệm, để cuộc trao đổi không biến thành đổ lỗi.
| Tình huống | Nhà mình làm được | Cần nhà kia làm |
|---|---|---|
| Tiếng bước chân, kéo ghế từ căn hộ trên | Trần treo chống rung (hiệu quả hạn chế), xếp phòng ngủ tránh dưới khu vực chạy nhảy | Thảm, đệm chân ghế, dép mềm, giờ giấc |
| Tiếng tivi, nói chuyện qua tường chung | Bịt khe hở, vách nhẹ có bông, tủ làm vùng đệm | Đặt loa, tivi cách xa tường chung |
| Máy bơm, máy giặt rung | Không nhiều, ngoài ghi lại giờ và mức độ | Đế chống rung, dời vị trí |
| Cục nóng điều hoà thổi vào nhà | Đóng cửa sổ phía đó, che chắn phía nhà mình | Đổi vị trí, hướng gió, giá có đệm |
| Tiếng hát, loa lớn về khuya | Bịt khe, phòng ngủ phía xa | Giảm âm lượng, theo giờ giấc chung |
Khi nhìn bảng này, nhiều người nhận ra phần lớn giải pháp hiệu quả nằm ở phía nhà kia. Đó là lý do một cuộc nói chuyện tử tế thường có giá trị hơn một khoản tiền cải tạo.
Nói chuyện với hàng xóm cho có kết quả
Tiếng ồn là chuyện dễ làm căng thẳng quan hệ láng giềng. Một vài bước giúp cuộc trao đổi êm và có kết quả hơn:
- Ghi lại trước: vài ngày ghi giờ, loại tiếng, mức ảnh hưởng (ví dụ làm thức giấc trẻ nhỏ lúc khuya). Cụ thể giúp người nghe hiểu, không thấy bị buộc tội chung chung.
- Chọn lúc bình thường để nói, không gõ cửa ngay lúc đang bực bội giữa đêm.
- Mở đầu bằng thông tin, không phải lời trách: nhiều người thật sự không biết tiếng bước chân hay máy bơm nhà mình vọng sang rõ như vậy.
- Đề xuất việc cụ thể và nhỏ: miếng đệm chân ghế, dời máy bơm, giờ giặt đồ. Có thể tự nguyện góp một phần nếu việc đó có lợi cho cả hai.
- Mời họ sang nghe nếu họ còn nghi ngờ; nhiều khi chỉ cần nghe một lần là hiểu.
- Nếu không thống nhất được: nhờ ban quản lý toà nhà, tổ dân phố, hoặc hoà giải ở cơ sở; quy định về giờ yên tĩnh và tiếng ồn theo văn bản hiện hành của địa phương và nội quy toà nhà.
Giữ thái độ hợp tác, và sẵn sàng nghe ngược lại về những tiếng ồn từ nhà mình. Quan hệ láng giềng còn kéo dài nhiều năm sau khi chuyện tiếng ồn được giải quyết.
Xếp lại phòng trong nhà mình để né nguồn ồn
Khi nguồn ồn nằm ở nhà bên và chưa thay đổi được, việc trong tầm tay nhất là đổi chỗ trong nhà mình. Với căn hộ, phòng ngủ nằm ngay dưới phòng khách hay phòng trẻ chơi của căn trên thường chịu tiếng bước chân nhiều nhất; nếu có thể, đổi công năng để phòng ngủ nằm dưới phòng ngủ của nhà trên, nơi ban đêm cũng yên. Với nhà phố, phòng ngủ kê giường dọc tường chung nên chuyển đầu giường sang bức tường ngoài hoặc tường giữa hai phòng nhà mình.
Những thay đổi này không tốn tiền, có thể thử trong vài đêm rồi quyết định. Chúng cũng giúp cuộc trao đổi với hàng xóm nhẹ nhàng hơn: bạn đã làm phần của mình, và đề nghị họ một việc nhỏ tương ứng. Nhiều gia đình thấy việc đổi phòng giải quyết được phần lớn vấn đề mà không cần đụng tới tường hay trần.
Câu hỏi thường gặp
Dán mút trứng lên tường có chặn được tiếng ồn nhà bên không?
Không đáng kể. Mút xốp nhẹ chủ yếu giảm tiếng vang trong phòng, không chặn được âm thanh đi xuyên qua tường. Muốn giảm tiếng qua tường cần thêm khối lượng, độ kín và lớp tách rời, như vách nhẹ có bông cách âm gắn trên khung riêng.
Trẻ con nhà mình chạy nhảy, làm sao để hàng xóm tầng dưới đỡ khổ?
Trải thảm dày ở khu trẻ chơi và lối đi, cho trẻ đi dép mềm trong nhà, dán đệm nỉ dưới chân bàn ghế, hạn chế chạy nhảy vào giờ nghỉ trưa và tối muộn. Chủ động hỏi thăm hàng xóm dưới nhà cũng giúp họ thông cảm hơn với những lúc không tránh được.
Mua căn hộ mới thì làm sao kiểm tra trước chuyện ồn hàng xóm?
Đến xem vào buổi tối và cuối tuần, đứng im trong phòng ngủ nghe vài phút, hỏi chuyện cư dân hiện tại và ban quản lý. Để ý vị trí căn: cạnh thang máy, phòng rác, hộp kỹ thuật thường ồn hơn. Hỏi về quy định cải tạo sàn của toà nhà.
Cục nóng điều hoà nhà bên thổi hơi nóng sang cửa sổ nhà mình thì sao?
Trao đổi với nhà bên về việc dời vị trí, đổi hướng gió bằng tấm hướng gió hoặc nâng cao cục nóng. Nhiều người không để ý cục nóng nhà mình thổi vào đâu. Nếu không thống nhất được, nhờ ban quản lý hoặc tổ dân phố làm trung gian.
Tiếng ồn chỉ vào ban đêm, ghi âm làm bằng chứng có được không?
Ghi âm, ghi chép giờ giấc giúp mô tả vấn đề khi trao đổi hay khi nhờ bên thứ ba hoà giải. Khi ghi, chú ý không xâm phạm quyền riêng tư của người khác, không đăng công khai lên mạng. Giá trị pháp lý cụ thể nên hỏi người có chuyên môn.
Tường chung bị nứt sau khi nhà bên sửa nhà, ồn hơn trước thì làm sao?
Chụp ảnh vết nứt, ghi thời điểm phát hiện và trao đổi với nhà bên. Vết nứt có thể chỉ ở lớp vữa hoặc có thể liên quan kết cấu; nên mời người có chuyên môn đánh giá. Bịt vết nứt cũng giúp giảm tiếng lọt qua.