Nhà nuôi chó mèo giữ được sạch lông và không khí dễ chịu khi làm cùng lúc bốn việc: giảm chỗ cho lông bám (ít vải xù, ít đồ để sát sàn), gom lông từ gốc bằng cách chải lông con vật đều đặn ở một chỗ cố định, dọn đúng cách (hút bụi với đầu hút hợp bề mặt, lau ẩm thay vì quét khô), và thông gió để không khí trong nhà được thay thường xuyên.
Không có cách nào khiến nhà nuôi thú hoàn toàn không có lông. Mục tiêu thực tế là lông không tích thành lớp ở góc nhà, không bám dày trên chỗ người ngồi, và không có mùi đặc trưng của con vật khi khách bước vào. Phần lớn gia đình đạt được điều đó bằng nếp dọn hợp lý, không cần thiết bị đắt tiền.
Bài này đi qua chỗ lông tích tụ và vì sao, cách chọn bề mặt, dụng cụ, nhịp dọn theo ngày và theo mùa, và cách thông gió để nhà dễ chịu. Khử mùi nước tiểu tận gốc trên nệm, thảm và chăm sóc lông của con vật thuộc về các hướng dẫn chuyên sâu khác.
Lông đi đâu và vì sao có chỗ nhiều, chỗ ít
Lông rụng không rơi đều khắp nhà. Nó tích tụ theo ba quy luật: ở chỗ con vật nằm lâu, ở chỗ con vật cọ người vào, và ở chỗ luồng không khí dừng lại. Chỗ nằm là sofa, đệm, bệ cửa sổ, chân giường; chỗ cọ người là mép tường, góc cửa, chân bàn, ống quần người nhà; chỗ không khí dừng là gầm tủ, góc phòng, sau cánh cửa, chân cầu thang.
Hiểu quy luật này giúp dọn đúng chỗ thay vì dọn đều cả nhà. Thay vì hút toàn bộ sàn mỗi ngày, có thể hút nhanh những điểm nóng mỗi ngày và hút toàn bộ vài lần một tuần. Thay vì chạy theo lông trên sàn, có thể chặn từ chỗ nằm bằng tấm phủ giặt được.
Lông mềm của lớp lông lót, loại rụng nhiều vào mùa thay lông ở các giống lông hai lớp, nhẹ và dễ bay, thường kết thành búi lăn dọc chân tường khi có gió. Lông cứng, ngắn của một số giống chó lại dễ cắm vào sợi vải, khó gỡ hơn. Mèo lông dài để lại sợi dài dễ thấy, mèo lông ngắn để lại lớp lông mịn bám đều.
Ngoài lông còn có vảy da, những mảnh da rất nhỏ con vật rụng ra liên tục, cùng bụi và cát theo chân. Đó là phần làm nhà có mùi con vật và là phần khiến người nhạy cảm khó chịu. Dọn lông tốt nhưng không dọn bụi mịn thì nhà vẫn có cảm giác bí.
Bề mặt giữ lông nhiều và cách xử lý
Mỗi loại bề mặt giữ lông theo một cách. Khi mua mới hoặc thay vỏ bọc, có thể chọn bề mặt ít giữ lông; với đồ đã có, chọn cách dọn phù hợp.
| Bề mặt | Mức giữ lông | Cách dọn hiệu quả | Khi mua mới |
|---|---|---|---|
| Vải dệt xù, nỉ, nhung | Rất nhiều, lông cắm vào sợi | Đầu hút có bàn chải cao su, găng cao su vuốt một chiều | Tránh ở chỗ con vật nằm |
| Vải dệt chặt, mặt phẳng | Ít, lông nằm trên mặt | Hút bụi đầu bàn chải, giũ, giặt | Ưu tiên cho vỏ ghế, rèm |
| Da, giả da, vải phủ chống bám | Rất ít | Lau ẩm bằng khăn vi sợi | Hợp với ghế con vật hay lên, lưu ý móng mèo |
| Thảm lông dài | Rất nhiều, lông và cát lún sâu | Hút nhiều chiều, giặt định kỳ | Không nên ở nhà nuôi thú |
| Thảm dệt phẳng, thảm sợi ngắn | Vừa phải | Hút bụi đều, giặt khi cần | Chọn cỡ giặt được tại nhà |
| Sàn cứng: gạch, sàn nhựa, gỗ | Ít, nhưng lông lăn vào góc | Hút trước, lau ẩm sau | Ron hẹp, ít khe dễ dọn hơn |
Đồ đạc có gầm cao vừa đủ để đầu hút lọt vào, hoặc kín sát sàn không có gầm, giúp tránh những vùng lông tích tụ mà không với tới. Đồ có nhiều chi tiết chạm khắc, nhiều khe cũng là chỗ lông bám khó lấy.
Dụng cụ: ít món, đúng món
Máy hút bụi có đầu hút cho vải. Đầu hút có bàn chải xoay hoặc dải cao su kéo lông khỏi sợi vải tốt hơn đầu hút trơn. Bộ lọc tốt giúp bụi mịn không bị thổi ngược lại ra phòng. Máy cầm tay nhỏ tiện cho dọn nhanh mỗi ngày ở sofa, cầu thang.
Cây lau ẩm, khăn vi sợi. Lau ẩm giữ lông và bụi mịn lại trên khăn, trong khi chổi khô và quét làm bụi bay lên rồi rơi xuống chỗ khác. Khăn vi sợi hơi ẩm lau mặt bàn, bệ cửa sổ, tay vịn rất hiệu quả.
Găng cao su, bàn chải cao su. Vuốt găng cao su hơi ẩm trên mặt vải theo một chiều, lông vón lại thành cục dễ nhặt. Đây là cách rẻ và nhanh cho ghế, đệm, chăn.
Con lăn dính. Tiện cho quần áo trước khi ra ngoài, nhưng tốn giấy nếu dùng cho cả ghế. Có thể treo một cái ở lối vào.
Máy giặt và một ít mẹo. Giặt đồ có nhiều lông, nên giũ hoặc hút lông trước khi bỏ vào máy để lông không bám sang đồ khác và không tích trong máy. Vệ sinh lưới lọc của máy giặt, máy sấy thường xuyên hơn khi nuôi thú.
Nhịp dọn gợi ý cho gia đình bận rộn
Nhịp dọn đều quan trọng hơn cường độ. Một lịch tham khảo, điều chỉnh theo số con vật, độ dài lông và diện tích nhà:
- Mỗi ngày, khoảng mười lăm phút: hút nhanh những điểm nóng như chỗ con vật nằm, sofa, chân cầu thang; lau nhanh góc ăn uống; gom đồ chơi.
- Hai, ba lần mỗi tuần: hút toàn bộ sàn, kể cả gầm đồ và góc phòng; lau ẩm sàn cứng; vuốt găng cao su trên ghế, đệm.
- Mỗi tuần: giặt tấm phủ ghế, chăn và vỏ đệm của con vật, khăn lau chân; lau bệ cửa sổ, tay vịn, mép tường ở độ cao con vật hay cọ.
- Mỗi tháng: hút rèm, nệm, mặt dưới đệm ghế; vệ sinh lưới lọc máy hút bụi, máy lọc không khí, quạt; lau cánh quạt trần.
- Mùa rụng lông: tăng nhịp chải lông con vật lên hằng ngày, hút toàn bộ nhà mỗi ngày trong vài tuần ấy.
Chia việc cho các thành viên trong nhà theo khung giờ cố định, chẳng hạn hút nhanh sau bữa tối, giúp nhịp dọn được giữ mà không ai phải dồn cả ngày cuối tuần.
Chải lông ở đâu: gom lông từ gốc
Mỗi sợi lông được chải ra bằng lược là một sợi không rơi trên sofa. Vì vậy chải lông đều đặn là việc có tác dụng nhất trong toàn bộ chuyện dọn lông, đặc biệt vào mùa thay lông. Cách chải theo từng kiểu lông thuộc về hướng dẫn chăm sóc thú cưng; ở góc nhà cửa, điều đáng bàn là chải ở đâu.
Chỗ chải lông nên là nơi lông rơi ra không bay vào trong nhà: ban công có lưới, sân sau, lô gia, hoặc nhà tắm có sàn gạch dễ xối rửa. Chải ở phòng khách là cách nhanh nhất để lông bay khắp nhà và bám lên rèm. Nếu buộc phải chải trong nhà, trải một tấm khăn lớn bên dưới, chải ngược chiều với hướng gió từ quạt, gom lông vào túi ngay.
Ở ban công hay sân, cũng nên để ý hàng xóm: lông bay sang ban công, sân nhà bên là nguyên nhân phàn nàn hay gặp ở chung cư và nhà phố liền kề. Chải lông khi gió nhẹ, hướng gió không thổi về phía nhà bên, gom lông ngay sau khi chải.
Một góc chải lông cố định với móc treo lược, khăn, túi đựng lông giúp việc chải trở thành thói quen. Con vật cũng quen với chỗ ấy và hợp tác hơn.
Thông gió và không khí: nhà dễ chịu không chỉ nhờ dọn
Thông gió đối lưu khi có thể. Mở hai cửa ở hai phía nhà cho gió đi xuyên qua thay không khí nhanh hơn mở một cửa. Nhà ống có giếng trời hoặc ô thoáng cầu thang tận dụng được luồng khí đi lên. Mở cửa vào lúc bụi ngoài đường ít và trời không quá nóng.
Quạt hút ở chỗ có khay vệ sinh, chỗ chải lông. Một quạt hút gió nhỏ ở nhà vệ sinh phụ, lô gia hay gầm cầu thang nơi đặt khay vệ sinh giúp mùi đi ra ngoài thay vì lan vào nhà.
Máy lọc không khí là bổ sung, không thay thế. Máy lọc giúp giảm hạt lơ lửng trong một phòng, hữu ích ở phòng ngủ và phòng khách khi không mở cửa được. Nhưng nó không hút được lông trên sàn, ghế; vẫn phải dọn bề mặt.
Mùa nồm: ẩm làm mùi đậm hơn. Khi độ ẩm cao, mùi con vật, mùi khay vệ sinh, mùi đệm ẩm đều đậm hơn và lông bết vào sàn. Đóng cửa khi không khí ngoài trời ẩm hơn trong nhà, dùng máy hút ẩm hoặc điều hoà chế độ khô nếu có, phơi đệm của con vật khi có nắng.
Không dùng mùi để che mùi. Nến thơm, nước hoa xịt phòng, tinh dầu đậm chỉ che mùi một lúc, có thể làm người nhạy cảm khó chịu và không phải mùi nào cũng an toàn với con vật. Hỏi bác sĩ thú y trước khi dùng sản phẩm tạo mùi trong nhà nuôi thú, nhất là nhà có mèo.
Hiểu lầm hay gặp về lông và mùi
Nhiều gia đình tốn công mà nhà vẫn nhiều lông, nhiều mùi vì làm theo những ý tưởng nghe hợp lý nhưng không đúng. Bảng dưới đặt cạnh nhau hiểu lầm và thực tế.
| Hiểu lầm | Thực tế |
|---|---|
| Quét nhà mỗi ngày là đủ sạch lông | Quét khô làm lông mịn và vảy da bay lên rồi rơi lại chỗ khác; hút bụi rồi lau ẩm giữ chúng lại tốt hơn |
| Đóng kín cửa để lông không bay ra ngoài là nhà sạch hơn | Đóng kín làm không khí trong nhà không được thay, mùi và bụi mịn tích tụ; thông gió đều giúp nhà dễ chịu hơn |
| Nhà thơm là nhà sạch | Mùi thơm nhân tạo chỉ che đi mùi con vật; nguồn mùi như đệm, chăn, khay vệ sinh vẫn còn đó |
| Con vật lông ngắn thì không rụng lông | Lông ngắn vẫn rụng, chỉ là sợi ngắn khó thấy hơn và hay cắm vào sợi vải |
| Máy lọc không khí chạy suốt ngày thì không cần hút bụi | Máy lọc xử lý hạt lơ lửng, không xử lý lông đã rơi xuống sàn và ghế |
| Giặt đệm của con vật mỗi tháng một lần là đủ | Đệm, chăn của con vật là nguồn lông và mùi lớn nhất; giặt theo nhịp tuần hoặc hai tuần thường cần thiết hơn |
Điểm chung của các hiểu lầm trên là chú ý vào phần nhìn thấy, sợi lông trên sàn, mà bỏ qua phần không nhìn thấy: bụi mịn, vảy da và nguồn mùi nằm trong vải. Nhà dễ chịu khi cả hai phần được xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Cạo lông chó mèo có giúp nhà bớt lông không?
Cạo làm sợi lông ngắn lại nhưng không làm con vật ngừng rụng, và với các giống lông hai lớp, cạo có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hoà nhiệt của lông. Có nên cạo hay không là câu hỏi cho bác sĩ thú y và người chăm sóc chuyên nghiệp, không phải giải pháp dọn nhà.
Robot hút bụi có hợp với nhà nuôi thú không?
Robot giúp giữ nhịp hút sàn hằng ngày, hữu ích cho nhà nhiều lông. Tuy nhiên nó không hút được ghế, rèm, cầu thang, và có thể kéo lê chất thải nếu con vật đi vệ sinh sai chỗ. Nên chạy khi đã kiểm tra sàn và dọn hộp chứa thường xuyên.
Lông bám trên quần áo trước khi ra ngoài, làm sao nhanh nhất?
Treo một con lăn dính hoặc bàn chải cao su ở lối vào, cất quần áo đi làm trong tủ kín mà con vật không vào, và không để quần áo sạch trên ghế hay giường con vật hay nằm. Giặt đồ có lông riêng với đồ đi làm.
Nhà vẫn có mùi chó dù đã dọn đều thì do đâu?
Thường là do đệm nằm, chăn, thảm, rèm chưa giặt đủ thường xuyên, hoặc mùi đã ngấm vào ron gạch, khe sàn. Mùi cơ thể con vật thay đổi đột ngột, mùi hôi từ tai, miệng là chuyện sức khoẻ nên đưa con vật đi khám thú y.
Nên dùng máy hút bụi có túi hay không túi cho nhà nuôi thú?
Cả hai đều dùng được. Điều quan trọng hơn là bộ lọc giữ được bụi mịn và việc đổ bụi không làm bụi bay ra. Máy không túi cần đổ bụi ở ngoài trời hoặc vào túi rác kín; máy có túi cần thay túi trước khi quá đầy.
Có nên trải thảm khi nuôi chó mèo không?
Có thể, nếu là thảm rời, sợi ngắn hoặc dệt phẳng, cỡ vừa để giặt được. Thảm giúp chó đi đỡ trượt và giảm tiếng ồn. Tránh thảm lông dài và thảm trải kín sàn, vì chúng giữ lông, cát, mùi rất sâu.