Với nhà ống, nhà phố từ ba tầng trở lên, cách chắc nhất để wifi mạnh đều mọi tầng là mỗi tầng một điểm phát, nối về một chỗ trung tâm bằng dây mạng đi sẵn trong tường. Dây mạng cần chừa từ lúc xây hoặc sửa lớn, khi còn đi được ống luồn; làm sau thì hoặc đi nổi, hoặc chấp nhận nối các điểm phát với nhau bằng sóng, kém ổn định hơn.
Lý do là sàn bê tông cốt thép và tường gạch dày giữa các tầng làm sóng wifi suy giảm rất mạnh. Một bộ phát đặt ở tầng trệt cạnh cửa, đúng chỗ nhà mạng kéo cáp vào, thường chỉ phủ tốt tầng đó và một phần tầng trên. Mua bộ phát mạnh hơn ít khi giải quyết được, vì điện thoại ở tầng bốn vẫn phải gửi sóng ngược xuống qua mấy lớp sàn.
Bài này dành cho chủ nhà sắp xây hoặc sửa: chừa bao nhiêu dây, đi về đâu, điểm phát đặt ở chỗ nào của từng tầng, và những gì nên dặn thợ. Phần kỹ thuật về chuẩn wifi, cách cấu hình bộ phát, đo tốc độ là chủ đề của các bài chuyên về mạng gia đình.
Vì sao nhà nhiều tầng hay bị wifi yếu ở tầng trên
Sóng wifi là sóng vô tuyến tần số cao. Nó đi khá tốt qua không khí và vách mỏng, nhưng bị hấp thụ và phản xạ mạnh khi gặp bê tông, cốt thép, tường gạch đặc, kính có lớp phủ kim loại, gương, bể nước. Một sàn bê tông giữa hai tầng có thể làm tín hiệu yếu đi rất nhiều; qua hai ba sàn thì phần lớn thiết bị chỉ còn bắt được sóng chập chờn. Băng tần 5 GHz cho tốc độ cao hơn nhưng xuyên vật cản kém hơn băng 2,4 GHz, nên ở tầng xa thường là băng 5 GHz mất trước.
Nhà ống có thêm một đặc điểm: dài và hẹp. Bộ phát đặt ở mặt tiền thì phòng ngủ phía sau, cách thêm cầu thang và vài bức tường, cũng yếu sóng dù ở cùng tầng. Đó là lý do nhiều gia đình thấy wifi “chỉ mạnh ở phòng khách”.
Còn một chiều ít ai để ý: wifi là liên lạc hai chiều. Bộ phát công suất lớn có thể gửi sóng tới điện thoại ở tầng trên, nhưng điện thoại công suất nhỏ phải gửi được sóng ngược lại. Vì vậy cách bền vững không phải là “to tiếng hơn” ở một điểm mà là đưa điểm phát lại gần người dùng, tức là có điểm phát ở từng tầng.
Có hai cách nối các điểm phát với nhau: bằng sóng, các bộ tự liên lạc với nhau qua không khí; hoặc bằng dây mạng. Nối bằng dây cho tốc độ và độ ổn định cao hơn hẳn, vì đường nối giữa các điểm không phải chia sẻ sóng với thiết bị của bạn và không bị sàn bê tông cản. Vì thế dây mạng chờ là thứ đáng làm nhất khi xây sửa.
Lên phương án dây mạng cho nhà nhiều tầng
Làm cùng lúc với bản vẽ điện, trước khi đi ống luồn.
- Chọn một chỗ trung tâm làm điểm tập kết: nơi cáp nhà mạng kéo vào nhà, đặt modem, bộ chia mạng. Chỗ này nên khô, có thông gió, có ổ điện, dễ tiếp cận để kỹ thuật viên nhà mạng làm việc. Gầm cầu thang tầng trệt, tủ kỹ thuật cạnh thang, góc kho là các vị trí hay gặp.
- Từ chỗ trung tâm, chừa mỗi tầng ít nhất một đường dây mạng riêng đi lên vị trí đặt điểm phát của tầng đó. Mỗi đường là một sợi đi thẳng từ trung tâm tới điểm cuối, không nối giữa chừng.
- Chừa thêm dây tới các điểm cần mạng có dây: sau kệ tivi, bàn làm việc, vị trí có thể đặt camera, chuông cửa có hình.
- Đi dây trong ống luồn riêng, tách khỏi ống dây điện, và để ống đủ rộng, có dây mồi sẵn để sau này kéo thêm hoặc thay dây.
- Ghi nhãn hai đầu từng sợi, vẽ lại sơ đồ, chụp ảnh tuyến ống trước khi trát.
- Nhờ thợ hoặc kỹ thuật viên kiểm tra từng sợi bằng máy đo trước khi hoàn thiện, để biết sợi nào đứt thì còn sửa được.
Một ống luồn trống chạy dọc các tầng, cạnh trục cầu thang hoặc hộp kỹ thuật, là khoản đầu tư nhỏ cho mọi nhu cầu mạng mà hôm nay chưa nghĩ ra. Khi kéo cáp quang mới hay đổi nhà mạng, kỹ thuật viên cũng sẽ cảm ơn bạn vì có sẵn đường đi.
Điểm phát mỗi tầng đặt ở đâu
Điểm phát nên nằm ở chỗ sóng toả đều cho cả tầng, không phải chỗ tiện giấu nhất.
| Kiểu tầng | Vị trí gợi ý | Tránh |
|---|---|---|
| Tầng trệt nhà ống: phòng khách, bếp, để xe | Giữa nhà, cao trên tường hoặc trần, gần trục cầu thang | Đặt sát cửa cuốn kim loại, trong tủ kim loại, sau tivi lớn |
| Tầng có hai phòng ngủ trước sau | Hành lang giữa hai phòng, gần cầu thang | Đặt trong một phòng ngủ đóng cửa, phòng kia sẽ yếu |
| Tầng làm việc, phòng học | Gần bàn làm việc, có thêm cổng dây cho máy tính | Đặt dưới sàn, sau tủ sách đầy |
| Tầng thượng, sân thượng | Trong tum thang hoặc phòng kín gần cửa ra sân | Để ngoài trời không mái che |
| Căn hộ chung cư dài | Giữa căn, hành lang trong | Đặt trong tủ điện âm tường kim loại ở cửa vào |
Điểm phát đặt trên cao, không bị đồ đạc che, thường phủ tốt hơn để trên sàn hoặc trong hộc kín. Nếu muốn gọn, có loại điểm phát gắn trần hoặc gắn tường thay vì để trên kệ; khi đó cần chừa dây mạng và nguồn điện ở đúng vị trí đó. Một số loại nhận điện qua chính sợi dây mạng, giảm được một đường dây điện, cần bàn với kỹ thuật viên.
Chọn dây và những thứ nên dặn thợ
Dùng cáp mạng loại phổ biến hiện nay cho nhà ở. Các loại cáp mạng xoắn đôi đang thông dụng đều đáp ứng tốc độ mạng gia đình hiện nay ở khoảng cách trong nhà. Chủ nhà không cần đi sâu thông số; chỉ cần dặn dùng cáp đúng chủng loại, lõi đồng, có nguồn gốc rõ ràng, và để thợ hoặc kỹ thuật viên mạng quyết loại cụ thể.
Khoảng cách không phải vấn đề trong nhà ở. Chuẩn cáp mạng thông dụng cho phép một đoạn dài tới khoảng 100 m, trong khi đường dây từ tầng trệt lên tầng năm của nhà ống hiếm khi quá vài chục mét.
Tách khỏi dây điện. Đi dây mạng trong ống riêng, không bó chung với dây điện, để giảm nhiễu và dễ thay thế.
Không nối giữa chừng trong tường. Mỗi sợi đi liền từ đầu tới cuối. Mối nối giấu trong tường là điểm hỏng không tìm được.
Kết thúc gọn bằng ổ mạng âm tường. Đầu dây nên bấm vào ổ mạng gắn tường, đặt cạnh ổ điện, thay vì để thò cáp ra ngoài rồi bấm đầu trực tiếp.
Chừa dư dây ở hai đầu. Một đoạn dư cuộn gọn trong hộp giúp sửa đầu dây vài lần mà không phải kéo lại.
Nhà đã hoàn thiện, không đi lại được dây âm
Nếu nhà đã xây xong, vẫn có vài hướng. Hướng thứ nhất là đi một sợi dây mạng nổi dọc trục cầu thang, trong nẹp sơn cùng màu tường, nối điểm phát tầng trệt với tầng trên. Một sợi dây lên mỗi tầng đã cải thiện rất nhiều so với nối bằng sóng. Cầu thang có tay vịn, góc tường, chân bậc là những tuyến dễ giấu.
Hướng thứ hai là hệ nhiều điểm phát nối với nhau bằng sóng, thường gọi là wifi mesh. Đặt điểm thứ hai ở chỗ vẫn còn bắt được sóng tốt của điểm thứ nhất, chẳng hạn chiếu nghỉ cầu thang, rồi điểm thứ ba lên tiếp. Hệ này dễ lắp, nhưng tốc độ ở tầng xa thường thấp hơn nối dây, và vị trí đặt rất quan trọng. Cách hệ mesh hoạt động và cách chọn, mời đọc thêm ở các bài chuyên về mạng gia đình.
Hướng thứ ba là truyền mạng qua đường dây điện bằng bộ chuyển đổi cắm ổ, phụ thuộc nhiều vào chất lượng và cách đi dây điện trong nhà, có nhà chạy tốt, có nhà không. Nên thử trước khi mua nhiều.
Dù chọn hướng nào, tránh dùng bộ kích sóng rẻ tiền đặt ở chỗ sóng đã yếu: nó chỉ phát lại tín hiệu yếu, nhiều khi làm mạng chậm thêm.
Hiểu lầm hay gặp về wifi trong nhà nhiều tầng
Những ý tưởng sau rất phổ biến nhưng ít khi giải quyết được vấn đề.
| Hiểu lầm | Thực tế |
|---|---|
| Mua bộ phát nhiều ăng-ten, công suất lớn là phủ cả nhà | Sàn bê tông vẫn cản, điện thoại tầng trên vẫn khó gửi sóng ngược về |
| Đặt bộ phát ở tầng giữa là đủ cho tầng trên và tầng dưới | Có thể cải thiện với nhà ba tầng, nhưng nhà bốn năm tầng vẫn cần thêm điểm phát |
| Gói cước mạng cao hơn sẽ làm wifi tầng trên mạnh hơn | Gói cước quyết định tốc độ từ nhà mạng tới nhà bạn, không quyết định sóng trong nhà |
| Dây mạng là thứ của quá khứ, giờ chỉ cần wifi | Dây mạng là thứ nối các điểm phát với nhau tốt nhất; wifi chỉ là chặng cuối tới thiết bị |
| Giấu bộ phát trong tủ cho gọn | Tủ, đặc biệt tủ kim loại, cản sóng; giấu kín là tự làm yếu mạng |
Khi mọi thứ đã được bố trí hợp lý mà một tầng vẫn chậm, lúc đó mới tới chuyện kiểm tra thiết bị và cấu hình. Các bước tìm nguyên nhân wifi chậm có bài hướng dẫn riêng ở mảng mạng gia đình.
Ví dụ giả định: nhà ống bốn tầng một tum
Nhà ngang 4 m, sâu 18 m, bốn tầng một tum; đây là ví dụ giả định. Cáp quang nhà mạng kéo vào tầng trệt. Chủ nhà chọn hộp kỹ thuật nhỏ cạnh chân cầu thang làm chỗ trung tâm, đặt modem và bộ chia mạng, có ổ điện riêng và lỗ thông gió.
Từ hộp này, thợ đi bốn sợi dây mạng trong một ống luồn dọc trục cầu thang: một sợi lên trần hành lang tầng hai, một lên tầng ba, một lên tầng bốn, một lên tum. Mỗi điểm cuối có ổ mạng và ổ điện trên cao, sẵn sàng gắn điểm phát. Thêm hai sợi tới kệ tivi phòng khách và bàn làm việc tầng ba, một sợi lên vị trí camera trên cửa chính. Trong ống còn để một dây mồi.
Kết quả là mỗi tầng có điểm phát riêng nối dây về trung tâm, đi từ tầng trệt lên sân thượng điện thoại tự chuyển điểm phát mà không mất kết nối. Tổng chiều dài dây không lớn, công thợ thêm không đáng kể so với công sửa sau này. Đây là minh hoạ cách nghĩ, không phải thiết kế áp dụng cho mọi nhà; số điểm và vị trí cụ thể nên bàn với kỹ thuật viên mạng.
Câu hỏi thường gặp
Nhà ba tầng có cần đi dây mạng lên từng tầng không?
Nhà ba tầng sàn bê tông thường được lợi rõ khi có dây lên ít nhất tầng giữa và tầng trên. Nếu đang xây sửa thì chi phí chừa dây rất nhỏ, nên làm. Nhà đã hoàn thiện có thể thử hệ mesh trước, chưa ổn mới đi dây nổi.
Có nên để bộ phát wifi trong tủ điện âm tường?
Không nên nếu tủ bằng kim loại, vì vỏ kim loại chặn sóng rất mạnh. Tủ điện còn là chỗ cần thoáng và an toàn điện. Nếu muốn giấu modem, dùng hộp riêng không phải kim loại và đưa điểm phát ra chỗ thoáng.
Dây mạng có đi chung ống với dây điện được không?
Nên đi ống riêng. Đi chung dễ gây nhiễu, khó thay dây sau này, và lẫn lộn khi sửa chữa. Hai ống có thể chạy song song trên cùng tuyến nhưng tách nhau ra.
Sau này có wifi đời mới thì dây mạng đi bây giờ có lỗi thời không?
Dây mạng là đường nối các điểm phát, còn chuẩn wifi nằm ở thiết bị gắn đầu dây. Đổi bộ phát đời mới vẫn dùng lại được dây cũ. Có ống luồn rộng và dây mồi thì khi cần cũng kéo được dây mới.
Có cần tủ mạng riêng như văn phòng không?
Nhà ở thường chỉ cần một hộp hoặc hốc nhỏ, khô, thoáng, có ổ điện cho modem, bộ chia mạng và có thể thêm thiết bị lưu điện nhỏ. Tủ rack lớn như văn phòng là không cần với đa số gia đình.
Wifi ở sân thượng yếu thì làm sao?
Sân thượng ngoài trời thường bắt sóng từ điểm phát đặt trong tum thang, gần cửa ra. Nếu cửa tum là cửa kim loại đóng kín, sóng sẽ yếu ngoài sân; đặt điểm phát gần cửa kính hoặc chừa dây tới vị trí phát hướng ra sân.