Góc ăn uống của chó mèo nên đặt ở chỗ sàn không thấm, dễ lau, nằm ngoài lối đi chính, cách xa khay vệ sinh, và tương đối yên tĩnh. Chỗ nằm nên ở nơi con vật thấy được người nhà, không bị gió lùa, không ngay cửa ra vào hay cạnh máy móc ồn. Hai chỗ này cố định thì nhà gọn ngay, vì phần lớn cảnh bừa bộn khi nuôi thú đến từ bát, túi hạt và đệm không có chỗ ở.
Với nhà nhỏ, câu hỏi không chỉ là đặt ở đâu mà còn là làm sao để góc ăn và chỗ nằm hoà vào nhà: bát đặt trên kệ thấp cùng chất liệu với tủ bếp, đệm nằm cùng tông với ghế, đồ dự trữ cất trong ngăn kéo. Những thứ ấy không tốn nhiều tiền, chỉ cần quyết định trước.
Bài này đi qua chỗ đặt bát ăn và nước, cách chống bẩn sàn quanh góc ăn, chỗ nằm cho chó và mèo, cách cất đồ dự trữ, và cách bố trí khi trong nhà có cả chó lẫn mèo. Khẩu phần, loại thức ăn, cách cho ăn là việc của bác sĩ thú y và các nguồn chuyên về dinh dưỡng thú cưng.
Đặt bát ăn, bát nước ở đâu
Ngoài lối đi chính. Bát đặt giữa lối đi thì bị đá đổ, con vật đang ăn bị người bước qua, sàn ướt thành chỗ trơn. Một góc hõm cạnh tủ bếp, một bên đảo bếp, dưới một bàn console là những chỗ thường hợp.
Trên sàn không thấm. Gạch, sàn nhựa, hoặc một tấm lót không thấm có gờ đặt dưới bát. Tránh đặt bát nước trực tiếp trên sàn gỗ công nghiệp hay thảm, vì nước tràn ngấm vào mép ván và sợi thảm.
Xa khay vệ sinh. Như người, con vật không muốn ăn cạnh chỗ đi vệ sinh. Với mèo, đây còn là lý do có thể khiến mèo không dùng khay đều. Tốt nhất là hai khu ở hai phòng khác nhau.
Yên tĩnh vừa phải. Mèo thường thích ăn ở chỗ yên, không bị con vật khác hay trẻ nhỏ làm phiền. Chó thường chịu ồn hơn nhưng vẫn ăn ngon hơn khi không bị giành bát.
Không đặt sát nguồn nóng, nguồn bẩn. Bát ăn cạnh bếp nấu, cạnh thùng rác, dưới chỗ phơi đồ đang nhỏ nước, hay ngay trong vệt nắng trưa đều không ổn: thức ăn nhanh hỏng, côn trùng tìm đến, nước trong bát ấm lên và con vật không muốn uống. Một góc mát, khuất nắng trực tiếp là vị trí hợp lý cho cả bát ăn lẫn bát nước.
Nước không chỉ một chỗ. Nhiều hướng dẫn chăm mèo khuyên đặt vài chỗ nước ở các vị trí khác nhau, và có mèo thích uống ở chỗ xa bát ăn. Với nhà nhiều tầng, mỗi tầng con vật sinh hoạt nên có một chỗ nước.
Chống bẩn sàn quanh góc ăn
Góc ăn là nơi sàn bẩn nhanh nhất: hạt rơi, nước bắn khi uống, pate dính quanh bát, chó uống xong rỏ nước khắp đường đi. Cách xử lý không phải là lau liên tục mà là khoanh vùng bẩn để nó chỉ xảy ra trên một diện tích nhỏ, dễ lau.
Tấm lót dưới bát nên lớn hơn hẳn vùng bát, có gờ nhô lên ở mép để nước không tràn ra sàn, làm từ vật liệu không thấm, có thể rửa dưới vòi nước. Với chó uống nước mạnh, tấm lót nên kéo dài về phía trước, nơi chó đứng uống. Chân tường sát góc ăn nên là gạch hoặc có len chân tường dễ lau, vì nước và vụn thức ăn bắn lên thành tường ở độ cao thấp.
Kệ để bát nâng cao một chút giúp một số con vật ăn uống gọn hơn và đỡ đẩy bát đi khắp sàn, nhưng độ cao phù hợp phụ thuộc vào từng con vật, và với một số tình trạng sức khoẻ, độ cao bát có ảnh hưởng; nếu phân vân, hỏi bác sĩ thú y. Bát nặng, đáy rộng hoặc có đế chống trượt ít bị đẩy và lật.
Với nhà nuôi chó, có thể đặt một tấm thảm thấm nước ngắn ngay sau góc uống, nơi chó đi ra, để chân và mõm ướt lau qua thảm trước khi đi tiếp. Thảm loại giặt được, giặt cùng nếp với khăn của con vật.
Chỗ nằm cho chó và mèo: nhu cầu khác nhau
Chó và mèo chọn chỗ nằm theo những tiêu chí khác nhau. Hiểu chúng giúp đặt chỗ nằm đúng chỗ con vật thật sự muốn dùng, thay vì mua đệm đẹp rồi con vật vẫn nằm trên ghế.
| Tiêu chí | Chó thường thích | Mèo thường thích |
|---|---|---|
| Độ cao | Sát sàn, gần người | Chỗ cao nhìn xuống: kệ, nóc tủ thấp, bệ cửa sổ |
| Độ kín | Có thành tựa lưng, có khi thích hốc | Hộp, hốc kín một phần, có lối thoát |
| Nhiệt độ | Mát vào mùa nóng; lông dày thích nằm gạch | Thích chỗ ấm, vệt nắng, gần nguồn ấm |
| Vị trí | Thấy được người nhà, thấy cửa ra vào | Yên tĩnh, ít bị làm phiền, quan sát được phòng |
| Số chỗ | Một chỗ chính, thêm một chỗ ở phòng khác nếu được | Vài chỗ ở nhiều độ cao khác nhau |
Từ bảng này có thể suy ra cách bố trí: với chó, đặt đệm chính ở góc phòng khách nơi nhìn thấy cả nhà, tránh ngay cửa chính vì chó sẽ phản ứng với mọi tiếng động ngoài cửa. Với mèo, một bệ cửa sổ có đệm, một kệ cao có hộp và một chỗ thấp ấm thường đủ để mèo không còn tranh sofa.
Chỗ nằm hoà vào nhà mà không thành đồ thừa
Chỗ nằm của thú cưng hay bị bày như món đồ đặt tạm: một tấm đệm tròn màu sặc sỡ đặt giữa phòng khách, một nhà nhựa cho mèo kê cạnh tivi. Cách khiến chúng trông như một phần của nhà là dành cho chúng một vị trí kiến trúc: một hốc tường thấp, gầm cầu thang, gầm bàn console, ngăn dưới cùng của kệ tivi để trống, một bệ ngồi dưới cửa sổ.
Với nhà đang sửa hoặc đặt đồ gỗ, có thể tính ngay một ô trống trong tủ thấp, kệ sách, bậc thềm. Ô ấy cần đủ rộng để con vật nằm duỗi và xoay người, có thông gió, và lót đệm có vỏ tháo giặt. Với nhà đã xong, chọn đệm có màu và chất liệu gần với vải bọc ghế hay thảm có sẵn, đặt ở góc có tường tựa.
Một điểm hay bị quên là gió và nắng. Chỗ nằm ngay trước luồng gió điều hoà làm con vật nhỏ, con vật già bị lạnh; chỗ nằm trong vệt nắng trưa qua cửa kính có thể quá nóng vào mùa hè. Ở nhà ống, chân cầu thang và giếng trời là chỗ gió lùa mạnh; ở căn hộ, khu gần lô gia nhận gió và nắng nhiều nhất.
Cuối cùng, chỗ nằm phải là chỗ an toàn của con vật: trẻ nhỏ và khách không được lôi con vật ra khỏi đó. Một chỗ lui về được tôn trọng giúp con vật bình tĩnh hơn khi nhà đông người.
Với chó lớn, đệm nằm nên đủ dài để chó duỗi thẳng người, đế dày đủ để khớp không tì xuống nền gạch cứng; với mèo, vài chỗ nằm nhỏ ở nhiều độ cao thường được dùng nhiều hơn một chiếc giường lớn đắt tiền đặt sai chỗ.
Cất đồ dự trữ và dụng cụ cho gọn
Đồ của thú cưng thường nhiều hơn người ta tưởng. Gom chúng theo chỗ dùng giúp nhà gọn và việc chăm sóc nhanh:
- Gần góc ăn: hạt đang dùng trong hộp kín có nắp, pate và muỗng riêng, khăn lau bát. Một ngăn kéo hoặc một ngăn tủ thấp là đủ; ngăn nên có khoá hoặc chốt nếu chó biết mở.
- Kho hoặc tủ cao: bao hạt dự trữ, cát dự trữ, đồ dùng ít khi cần. Đặt chỗ khô, kín, tránh côn trùng và chuột.
- Gần lối vào: dây dắt, vòng cổ, áo mưa, túi đựng phân, khăn lau chân.
- Gần chỗ nằm: một giỏ đồ chơi có nắp hoặc giỏ thấp, cuối ngày gom lại vào đó.
- Ngăn riêng có khoá: thuốc của thú cưng, thuốc của người, dung dịch vệ sinh, đặt cao và xa tầm con vật và trẻ nhỏ.
- Gần chỗ chải lông, tắm: lược, khăn, máy sấy, đặt cạnh khu nhà tắm hoặc ban công nơi thường làm việc này.
Chọn hộp và giỏ cùng chất liệu, cùng tông màu với đồ trong nhà giúp chúng không bị nhìn như đồ của con vật. Nhãn dán chỉ cần cho người nhà biết, có thể dán phía trong nắp.
Nhà có cả chó và mèo: tách góc ăn
Chó thường ăn hết phần của mèo. Thức ăn của mèo hấp dẫn với chó, và chó ăn nhanh hơn. Đặt bát mèo ở chỗ cao mà mèo nhảy lên được còn chó không với tới, như mặt kệ, mặt tủ thấp có ô trèo, hoặc trong phòng có cổng chặn với ô cửa nhỏ cho mèo.
Khay vệ sinh của mèo cũng cần ở chỗ chó không vào. Nhiều chó có thói quen bới khay cát. Đặt khay ở phòng có cổng chặn có ô cửa cho mèo, hoặc dùng khay có lối vào từ trên cao.
Giờ ăn tách nhau giúp giảm tranh giành. Nếu không tách được chỗ, có thể cho ăn ở hai phòng khác nhau cùng lúc rồi dọn bát đi khi ăn xong. Cách quản lý giờ ăn cụ thể nên hỏi người có chuyên môn về hành vi thú cưng.
Nước có thể dùng chung, nhưng nên có nhiều chỗ. Bát nước đặt nhiều nơi giúp mèo không phải đi qua chỗ chó nằm để uống. Bát nước của mèo nên đặt ở chỗ mèo thấy an toàn.
Góc thú cưng theo từng kiểu nhà
Cùng nguyên tắc, mỗi kiểu nhà có cách bố trí khác nhau. Bảng dưới gợi ý chỗ đặt góc ăn, chỗ nằm và đồ dự trữ cho ba kiểu nhà hay gặp ở đô thị Việt Nam.
| Kiểu nhà | Góc ăn uống | Chỗ nằm | Đồ dự trữ |
|---|---|---|---|
| Căn hộ một phòng, studio | Cạnh tủ bếp, trên tấm lót có gờ, xa khu vệ sinh của con vật | Một đệm ở góc phòng có tường tựa; mèo thêm bệ cửa sổ | Ngăn dưới tủ bếp, hộp kín dưới gầm giường |
| Căn hộ hai, ba phòng | Khu ăn uống cạnh bếp hoặc góc lô gia có mái | Góc phòng khách nhìn thấy cả nhà; chỗ phụ ở hành lang | Tủ ở lô gia hoặc kho nhỏ |
| Nhà ống nhiều tầng | Tầng trệt hoặc tầng có bếp, gần chỗ rửa | Gầm cầu thang, hốc tường tầng sinh hoạt; chó già ở tầng trệt | Gầm cầu thang, tủ cạnh lối vào |
| Nhà phố có sân | Trong nhà, gần cửa ra sân; nước thêm ở sân có chỗ râm | Trong nhà là chính; ngoài sân có mái che cho ban ngày | Kho cạnh sân, tủ kín tránh ẩm |
Dù kiểu nhà nào, ba khu ăn uống, nằm nghỉ và vệ sinh nên tách khỏi nhau, nằm trong vùng con vật được phép, và con vật tới được bất cứ lúc nào. Khi bố trí xong, quan sát con vật vài ngày: chỗ nào nó bỏ không dùng là chỗ cần điều chỉnh.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đặt góc ăn của chó mèo trong bếp không?
Bếp có sàn chịu nước và gần chỗ rửa bát nên tiện. Điều cần chú ý là con vật không quấn chân người đang nấu, bát không đặt gần bếp nóng, và thức ăn của người không để ở chỗ con vật với tới. Nếu bếp nhỏ, đặt ở khu ăn uống cạnh bếp hợp hơn.
Cho chó mèo ăn ở ban công có được không?
Được nếu ban công có mái che, có chỗ râm, sạch và có lưới chắn. Nhưng thức ăn để ngoài lâu dễ thu hút côn trùng, chim và bị nắng làm hỏng. Nên đặt bát ăn ở trong nhà và chỉ để nước ở ban công nếu con vật hay ra đó.
Đệm nằm nên giặt bao lâu một lần?
Tuỳ con vật và mùa, nhưng vỏ đệm thường nên giặt theo nhịp tuần hoặc hai tuần, cùng với chăn của con vật. Đệm có vỏ tháo được và ruột giặt được giúp việc này đơn giản. Mùa nồm, phơi ruột đệm thật khô để tránh mốc.
Mèo không nằm đệm mua về mà vẫn nằm trên ghế thì làm sao?
Mèo chọn chỗ theo độ cao, độ ấm và tầm nhìn. Thử đặt đệm ở chỗ cao hơn, gần cửa sổ có nắng, hoặc đặt một tấm chăn có mùi người nhà lên đệm. Phủ ghế bằng tấm vải giặt được trong thời gian chờ mèo chuyển chỗ.
Có cần chỗ nằm riêng ở mỗi tầng nhà ống không?
Không bắt buộc, nhưng nếu con vật được lên nhiều tầng và hay theo người, một chỗ nằm nhỏ ở tầng người hay ở nhất giúp con vật không nằm lung tung trên giường hay ghế. Với chó già, nên để chỗ nằm chính ở tầng không phải leo nhiều bậc.
Bát ăn bằng chất liệu gì dễ giữ sạch?
Bát bằng thép không gỉ hoặc gốm men có bề mặt nhẵn, ít trầy, dễ rửa và không giữ mùi. Bát nhựa dễ trầy xước, các vết xước giữ cặn bẩn. Bát nào cũng nên rửa mỗi ngày và thay khi bị nứt, mẻ.