Lối vào căn hộ chung cư cần một khu đệm: vài mét vuông ngay trong cửa để làm những việc chuyển tiếp từ ngoài vào nhà, gồm cởi giày, đặt chìa khoá, treo túi và áo khoác, để đồ vừa mua, trước khi bước vào phòng khách. Phần lớn căn hộ ở Việt Nam không có sảnh riêng, cửa mở ra là thấy ngay sofa, nên khu đệm phải được tạo ra bằng cách bố trí, không phải bằng tường.
Điều quan trọng không kém là khu đệm phải nằm bên trong cửa căn hộ. Hành lang ngoài cửa là không gian chung của cả toà nhà và là lối thoát nạn; đặt kệ giày, xe đạp, chậu cây ngoài cửa vừa trái quy định quản lý chung cư ở nhiều nơi, vừa có thể cản đường thoát khi có sự cố. Bài đi qua cách đo, cách xếp theo trình tự động tác, cách che tầm nhìn vào phòng khách và những điều về cửa căn hộ cần biết.
Khu đệm làm những việc gì
Thử theo dõi chính mình trong mười giây đầu sau khi mở cửa nhà: tay còn cầm chìa khoá, vai đeo túi, tay kia xách đồ, chân còn đi giày ngoài đường. Mỗi thứ cần một chỗ đặt xuống. Không có chỗ, chúng sẽ rơi lên sofa, lên bàn ăn, lên sàn phòng khách, và sau vài ngày cả phòng khách thành nơi chứa đồ của lối vào. Khu đệm tồn tại để hứng những thứ đó.
Danh sách việc ở khu đệm thường gồm: cởi và cất giày, có chỗ ngồi cho người lớn tuổi, trẻ nhỏ; đặt chìa khoá, ví ở một chỗ cố định; treo túi, áo khoác, mũ; đặt tạm túi đồ vừa mua trước khi mang vào bếp; soi lại trước khi ra ngoài. Nhà có trẻ nhỏ thêm chỗ cho cặp sách, xe đẩy gấp; nhà có thú cưng thêm chỗ treo dây dắt, khăn lau chân.
Mỗi nhà có danh sách khác nhau, và danh sách đó quyết định khu đệm cần bao nhiêu chỗ, cần những món gì. Trước khi mua bất cứ kệ, tủ nào, hãy viết danh sách việc của nhà mình và đếm số đôi giày dùng hằng ngày của cả nhà. Giày dép theo mùa, giày ít dùng không nên chiếm chỗ ở lối vào; chúng thuộc về tủ đồ trong phòng hay kho.
Hành lang chung không phải phần mở rộng của căn hộ
Ở nhiều chung cư, cảnh quen thuộc là kệ giày, thảm, chậu cây, xe đạp, thậm chí tủ đồ đặt ngay ngoài cửa căn hộ. Lý do dễ hiểu: căn hộ chật, hành lang thì trống. Nhưng hành lang là phần sở hữu chung của toà nhà, việc sử dụng do quy chế quản lý chung cư và nội quy toà nhà điều chỉnh, và phần lớn nội quy không cho phép đặt đồ cá nhân ở đây. Quy định cụ thể khác nhau giữa các toà nhà; ban quản trị, ban quản lý toà nhà là nơi hỏi chính xác nhất.
Lý do quan trọng hơn là an toàn thoát nạn. Hành lang dẫn tới cầu thang thoát hiểm là đường đi khi có cháy, mất điện, khói; đồ đặt ngoài cửa thu hẹp lối đi, gây vấp trong bóng tối, và kệ giày gỗ, thảm, giấy carton là vật liệu cháy được ngay trên đường thoát. Một đôi giày để ngoài cửa trông vô hại, nhưng mười căn hộ cùng làm vậy là hành lang mất một phần bề rộng.
Ngoài ra còn là chuyện mùi và vệ sinh chung: giày dép để ngoài có mùi, bụi tích tụ, và là chỗ côn trùng trú ẩn. Giữ hành lang trống là cách tôn trọng hàng xóm cùng tầng. Nếu căn hộ quá chật, giải pháp là bố trí lại bên trong và giảm đồ, không phải chuyển đồ ra không gian chung.
Đo trước: cửa mở về đâu, đứng ở đâu
Khu đệm của căn hộ thường bị giới hạn bởi ba thứ: vùng quét của cánh cửa chính, tường hoặc vách hai bên và lối đi vào phòng khách. Cửa căn hộ thường mở vào trong; khi mở hết, cánh cửa quét một vùng hình quạt mà không thể đặt gì vào. Đo chiều rộng cánh cửa, đánh dấu vùng quét trên sàn bằng băng dính giấy để thấy rõ phần còn lại.
Tiếp theo, đứng vào vị trí ngay sau khi cửa đóng và xem tay trái, tay phải có gì. Bức tường phía bản lề cửa thường bị cánh cửa che khi mở, không hợp để móc treo đồ dùng hằng ngày; bức tường phía tay nắm, hoặc tường đối diện cửa nếu có, là chỗ tự nhiên để đặt kệ giày, móc treo. Lối đi từ cửa vào phòng khách cần giữ khoảng 0,8–0,9 m để đi thoải mái khi xách đồ.
Ghi lại các kích thước: bề rộng còn lại sau khi trừ vùng quét cửa, độ sâu có thể đặt đồ sát tường mà không chắn lối đi, chiều cao từ sàn tới đáy công tắc điện, bảng điện, chuông cửa trong nhà, vì những thứ này thường nằm đúng chỗ định đặt tủ. Một kệ giày cho giày người lớn thường cần sâu khoảng 30–35 cm; kệ để giày nghiêng có thể nông hơn. Có các con số này rồi mới chọn đồ.
Xếp theo trình tự động tác khi về nhà
Bố trí khu đệm dễ nhất khi đi theo đúng thứ tự mình làm lúc bước vào cửa. Gợi ý cho căn hộ có lối vào hẹp:
| Bước | Việc | Đặt gì, ở đâu |
|---|---|---|
| 1 | Đóng cửa, đặt chìa khoá | Khay hoặc móc nhỏ ngay cạnh khung cửa phía tay nắm, ngang tầm tay |
| 2 | Đặt túi xách, túi đồ | Mặt kệ hoặc ghế ngồi thay giày, đủ rộng cho một túi; móc treo túi phía trên |
| 3 | Ngồi cởi giày | Ghế thấp hoặc băng ngồi sát tường, chân ghế không chắn lối đi |
| 4 | Cất giày | Kệ hoặc tủ giày thông thoáng ngay dưới hoặc cạnh chỗ ngồi |
| 5 | Treo áo khoác, mũ | Móc treo tường phía trên kệ giày, ngoài vùng quét cửa |
| 6 | Đi dép trong nhà vào phòng | Dép trong nhà để ở rìa trong của khu đệm, hướng vào phòng |
Thứ tự này giúp không phải đi lại, cúi xuống, đứng lên nhiều lần ở khoảng chật. Với căn hộ có trẻ nhỏ, đặt thêm một hàng móc thấp cho trẻ tự treo cặp, áo; trẻ quen tự làm từ nhỏ thì lối vào giữ gọn hơn nhiều.
Nếu lối vào quá hẹp để đặt cả ghế ngồi lẫn kệ giày, gộp hai việc vào một món: băng ngồi có ngăn giày bên dưới. Người lớn tuổi trong nhà sẽ cảm ơn chỗ ngồi này nhiều hơn bất kỳ món trang trí nào, vì đứng một chân cởi giày ở khoảng chật là lúc dễ mất thăng bằng nhất.
Khi cửa mở thẳng vào phòng khách
Nhiều căn hộ có cửa chính mở ra là nhìn thấy cả phòng khách, thậm chí thấy tới bếp hoặc cửa phòng ngủ. Người trong nhà mất cảm giác riêng tư mỗi lần có người giao hàng, hàng xóm ghé, và bụi, mùi hành lang đi thẳng vào nhà. Không cần xây tường để tạo khu đệm; có mấy cách nhẹ hơn theo nguyên lý che tầm nhìn chứ không chặn lối đi.
Cách thứ nhất là một vách ngăn thấp hoặc vách nan thưa đặt vuông góc với cửa, đủ để che tầm nhìn thẳng từ cửa vào sofa nhưng vẫn cho ánh sáng và gió đi qua. Cách thứ hai là đặt tủ hoặc kệ thấp vuông góc với tường, một mặt làm tủ giày phía cửa, mặt kia làm kệ phía phòng khách. Cách thứ ba, nhẹ nhất, là phân vùng bằng sàn: một khoảng sàn khác vật liệu hoặc một tấm thảm chùi chân rõ ràng đánh dấu chỗ dừng lại cởi giày. Việc chọn kiểu dáng, vật liệu vách, cách phối với phòng khách thuộc phần nội thất từng phòng.
Khi làm vách hay kê tủ, giữ ba điều: không làm hẹp lối đi dưới khoảng 0,8 m, không chặn công tắc đèn cạnh cửa, và không che đầu báo khói hay các thiết bị phòng cháy của căn hộ nếu có. Vách gắn cố định vào tường, trần nên nhờ thợ kiểm tra vị trí đường điện, ống nước âm tường trước khi khoan.
Giữ khu đệm gọn lâu dài: giới hạn đồ và nhịp dọn
Khu đệm mới sắp xếp luôn gọn trong vài tuần đầu. Sau đó, giày dép tích dần, túi vải, ô dù, hộp giao hàng chưa mở, thư từ chưa đọc chất lên mặt kệ, và lối vào lại chật như cũ. Lý do không phải thiếu chỗ mà vì lối vào là nơi đồ dừng lại tạm thời, và đồ tạm thời rất dễ thành đồ ở lâu nếu không có giới hạn.
Một giới hạn đơn giản là mỗi người một số đôi giày ở lối vào, ví dụ hai đôi dùng hằng ngày, phần còn lại cất vào tủ trong phòng. Mặt kệ chỉ dành cho chìa khoá, ví và một túi đang dùng; thứ gì nằm trên mặt kệ quá một ngày phải tìm chỗ khác. Hộp giao hàng mở ngay tại lối vào, vỏ hộp gấp lại đưa đi bỏ hoặc tái chế, không mang vào trong nhà.
Nhịp dọn có thể rất ngắn: mỗi tối đặt lại giày vào kệ, treo túi lên móc; mỗi tuần lau kệ, giũ thảm chùi chân, đưa giày không dùng trong tuần vào tủ; mỗi mùa rà lại toàn bộ đồ ở lối vào, giày hỏng, ô hỏng, túi vải dư bỏ hoặc cho đi. Khi cả nhà biết quy ước, mỗi người tự giữ phần của mình, khu đệm sẽ giữ được công năng mà không cần một lần tổng dọn lớn nào.
Cửa căn hộ, mùi và bụi: những điều nhỏ nên biết
Cửa căn hộ có thể là cửa chống cháy. Nhiều toà nhà dùng cửa có khả năng chịu lửa cho căn hộ, kèm cơ cấu tự đóng. Khoan thêm lỗ, gắn móc, thay khoá, tháo cơ cấu tự đóng có thể làm giảm khả năng chống cháy của cửa. Trước khi can thiệp, hỏi ban quản lý toà nhà về loại cửa và những gì được phép làm.
Móc treo sau cánh cửa: cân nhắc kỹ. Móc gắn lên mặt sau cánh cửa tiện cho áo khoác, túi, nhưng nếu cửa là cửa chống cháy thì có thể không nên khoan. Móc dán không cần khoan, hoặc móc treo tường cạnh cửa, là lựa chọn an toàn hơn.
Giày dép cần thông thoáng. Kệ, tủ giày kín hoàn toàn đặt ở lối vào chật dễ tích mùi. Ưu tiên kệ có khe thoáng, để giày ướt khô bớt trước khi cất, vệ sinh kệ định kỳ.
Thảm chùi chân ở phía trong cửa. Một tấm thảm chùi chân đặt ngay bên trong cửa giữ lại phần lớn bụi từ hành lang và thang máy. Chọn loại mỏng để không vướng mép cửa khi đóng mở, có đế chống trượt.
Ánh sáng cho khu đệm. Lối vào căn hộ thường không có cửa sổ. Một đèn trần hoặc đèn tường cạnh cửa, công tắc đặt ngay tầm tay khi vừa bước vào, giúp không phải mò trong tối. Gương, đèn trang trí, đồ bày cho đẹp là phần trang trí, nên giữ ở mức vừa phải để lối vào không chật thêm.
Câu hỏi thường gặp
Để một đôi dép trước cửa căn hộ có vi phạm nội quy không?
Tuỳ nội quy từng toà nhà, nhưng phần lớn không khuyến khích hoặc không cho phép đặt đồ cá nhân ở hành lang chung, kể cả giày dép. Ngoài chuyện quy định, đồ để ngoài cửa cản lối thoát nạn và gây mùi. Hỏi ban quản lý toà nhà để biết chính xác nội quy nơi mình ở.
Căn hộ quá nhỏ không có chỗ cho kệ giày thì làm thế nào?
Dùng kệ giày rất nông để giày nghiêng, kệ treo tường, hoặc ghế ngồi có ngăn chứa bên dưới. Giới hạn số đôi để ở lối vào chỉ là giày dùng hằng ngày; phần còn lại cất trong tủ quần áo hay hộp dưới gầm giường. Không chuyển giày ra hành lang.
Có nên làm vách ngăn giữa cửa và phòng khách không?
Nên nếu cửa mở ra nhìn thẳng vào sofa hoặc phòng ngủ và nhà muốn riêng tư hơn. Vách thấp, vách nan thưa hoặc tủ đặt vuông góc với tường che tầm nhìn mà vẫn cho ánh sáng đi qua. Giữ lối đi đủ rộng và không chặn công tắc, thiết bị phòng cháy.
Có được tự thay cửa căn hộ chung cư không?
Cửa căn hộ ở nhiều toà nhà là một phần của hệ thống phòng cháy và mặt ngoài hành lang thường cần thống nhất. Trước khi thay cửa, thay khoá hay khoan cửa, hỏi ban quản lý toà nhà về quy định và yêu cầu kỹ thuật của loại cửa được phép dùng.
Làm sao để lối vào căn hộ không bị mùi giày?
Chọn kệ giày có khe thoáng, để giày ướt khô ở chỗ thoáng trước khi cất, không cất tất bẩn trong giày, lau kệ định kỳ và hạn chế số đôi để ở lối vào. Nếu lối vào không có cửa sổ, mở cửa căn hộ thông thoáng một lúc khi dọn dẹp cũng giúp đáng kể.
Xe đạp, xe đẩy trẻ em nên để đâu khi ở chung cư?
Nhiều toà nhà có khu để xe hoặc phòng chứa đồ chung theo quy định riêng; hỏi ban quản lý. Nếu phải để trong căn hộ, chọn loại gấp gọn, treo tường hoặc dựng sát tường khu đệm, không để ngoài hành lang hay chắn lối vào cầu thang thoát hiểm.