Với nhà phố, nhà ống không có sân hoặc sân quá nông, xe máy gần như chắc chắn phải vào tầng trệt mỗi tối. Muốn chỗ để xe gọn và không làm bẩn cả nhà, cần ba thứ: một vùng sàn riêng cho xe sát cửa, tách khỏi phần sinh hoạt bằng vật liệu khác; một thói quen dắt xe tắt máy từ ngoài, không nổ máy trong nhà; và chỗ cho đồ đi kèm như mũ bảo hiểm, áo mưa, giày dép để chúng không tràn sang phòng khách.
Điều quan trọng hơn cả sự gọn gàng là an toàn cháy nổ. Xe máy chứa xăng, xe điện có pin, và tầng trệt nhà ống thường là lối ra duy nhất của cả nhà. Chỗ để xe không bao giờ được chắn chân cầu thang hay cửa ra vào, và khu này nên là nơi đầu tiên được nghĩ tới khi trang bị báo khói, bình chữa cháy. Bài đi qua từng phần: vị trí, sàn, mùi, cách xếp, đồ đi kèm và an toàn.
Đặt chỗ để xe ở đâu trong tầng trệt
Nguyên tắc đầu tiên là xe đi quãng đường ngắn nhất trong nhà. Mỗi mét bánh xe lăn qua sàn là một mét phải lau. Vì vậy vị trí hợp lý nhất là ngay sau cửa chính, sát một bên tường, để xe dắt thẳng vào và dắt thẳng ra mà không vòng qua bàn ghế. Nhà ống tầng trệt dài thường chia thành dải xe phía trước, phòng khách hoặc khu sinh hoạt phía sau; dải xe chiếm chiều sâu khoảng 2–2,5 m tính cho xe đỗ dọc theo chiều dài nhà.
Nguyên tắc thứ hai là không đặt xe chắn đường thoát. Chân cầu thang, lối từ cầu thang ra cửa chính phải luôn trống, kể cả khi trong nhà có khách đông và xe nhiều hơn thường lệ. Nếu tầng trệt hẹp đến mức xe đỗ xong là chặn lối ra, đó là dấu hiệu cần xem lại: đỗ bớt xe ở chỗ gửi gần nhà, dời phòng khách lên tầng trên để dành trọn tầng trệt cho xe và lối đi, hoặc đổi cách xếp.
Nguyên tắc thứ ba là xe nằm ở chỗ thoáng, gần cửa chính hoặc cửa sổ mặt tiền, không nhét vào góc kín sâu trong nhà hay gầm cầu thang kín. Hơi xăng nặng hơn không khí, tích lại ở chỗ thấp và kín; động cơ còn nóng sau khi đi về cũng cần chỗ toả nhiệt. Gầm cầu thang có thể dùng cất đồ khác, nhưng không phải chỗ lý tưởng cho xe xăng, càng không phải chỗ sạc xe điện qua đêm.
Làm một dải sàn riêng cho xe
Cách đơn giản nhất để bẩn không lan ra cả nhà là phân vùng bằng vật liệu sàn. Dải để xe lát gạch nhám màu trung tính hơi sẫm, mạch gạch nhỏ, chịu được dầu nhớt và dễ cọ rửa; phần sinh hoạt phía sau lát vật liệu khác, màu khác. Ranh giới giữa hai vật liệu nhắc mọi người xe dừng ở đây, và người dọn chỉ cần lau kỹ một vùng nhỏ thay vì cả tầng.
Nếu sàn đã lát đồng bộ và chưa muốn đục, có thể dùng thảm cao su hoặc tấm lót sàn chuyên cho xe đặt dưới chỗ đỗ: hứng giọt dầu, nước mưa từ bánh xe, nhấc ra rửa được. Chọn loại có viền nổi để nước không tràn ra ngoài, và đủ dày để không bị bánh xe kéo xô lệch. Dưới động cơ của xe số hay bị rỉ nhớt, một khay hứng nhỏ giúp phát hiện sớm xe rỉ dầu để mang đi sửa.
Ở ngưỡng cửa, một thảm chùi bánh loại sợi thô hoặc cao su có gai nằm ngay chỗ bánh xe lăn vào giữ lại phần lớn bùn đất. Ngày mưa, dừng xe một nhịp trên thảm, lau sơ bánh trước bằng giẻ để sẵn ở móc gần cửa. Việc mất nửa phút này đỡ cả chục phút lau sàn. Tường sát chỗ đỗ cũng hay bị bánh xe, chắn bùn quệt bẩn; ốp một dải gạch cao khoảng ngang bánh xe hoặc sơn loại lau được giữ tường sạch lâu hơn.
Mùi xăng, khí thải và hơi nóng
Tắt máy ngoài cửa, dắt xe vào. Nổ máy trong nhà, kể cả chỉ vài chục giây để lên dốc cửa, đưa khí thải chứa carbon monoxide vào không gian kín. Khí này không màu, không mùi riêng dễ nhận ra và gây ngộ độc. Thói quen tắt máy từ ngoài, dắt xe vào là thói quen đáng giữ cho cả nhà. Buổi sáng cũng dắt xe ra ngoài rồi mới nổ máy.
Mùi xăng kéo dài là dấu hiệu phải xem xe. Ngửi thấy mùi xăng rõ mỗi sáng trong khu để xe thường do rò rỉ ở ống dẫn, nắp bình hoặc bộ chế hoà khí. Đây không phải chuyện thông gió là xong; mang xe đi kiểm tra ở tiệm sửa xe. Trong lúc chờ, để xe ở chỗ thoáng, tránh xa nguồn lửa.
Cho xe nguội ở chỗ thoáng. Ống xả, động cơ còn nóng sau khi chạy xa. Đừng dắt xe sát ngay rèm cửa, thùng giấy, bao tải hay chậu cây khô. Giữ khoảng cách giữa ống xả và mọi vật dễ cháy trong khu để xe.
Thông gió tự nhiên là đủ cho phần lớn nhà. Cửa chính có ô thoáng, cửa sổ mặt tiền hé mở khi có người ở nhà giúp hơi xăng, mùi dầu không tích lại. Không cần lắp quạt hút đặc biệt nếu không có rò rỉ; nhưng tránh để khu xe bị kín bưng nhiều ngày khi cả nhà đi vắng mà có mùi lạ.
Xếp nhiều xe trong dải hẹp
Nhà ba bốn xe trong dải ngang 3,5–4 m là chuyện thường. Một số cách xếp và khi nào dùng:
| Cách xếp | Khi nào hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Thẳng hàng dọc tường, nối đuôi | Nhà ngang hẹp, xe đi giờ khác nhau | Xe đi sớm nhất đứng gần cửa nhất; xe ít dùng nằm trong cùng |
| Hai hàng song song, so le | Nhà ngang từ khoảng 3,5 m, nhiều xe | So le tay lái để gương không va nhau; chừa lối giữa hoặc lối một bên |
| Đỗ chéo góc nhẹ | Lối vào hẹp, khó xoay xe | Tiết kiệm chỗ xoay, nhưng chiếm thêm chiều ngang; thống nhất một hướng |
| Đầu xe quay ra cửa | Mọi cách xếp | Sáng dắt thẳng ra, không phải lùi xe trong nhà; ống xả quay vào trong, tránh xa đồ dễ cháy |
Dù xếp kiểu nào, để lại một lối đi thông từ cầu thang ra cửa chính không phải lách qua xe. Một vạch sơn hoặc dải gạch khác màu trên sàn đánh dấu lối này giúp mọi người, kể cả khách đến chơi, không đỗ chắn.
Chân chống giữa giữ xe đứng thẳng, gọn hơn chân chống nghiêng khi xếp sát nhau. Xe đạp của trẻ, xe đẩy có thể treo lên tường bằng móc chịu lực đặt chắc vào tường gạch, để dành mặt sàn cho xe máy.
Mũ bảo hiểm, áo mưa, giày dép: đồ đi kèm cần một chỗ
Khu để xe lộn xộn thường không phải vì xe mà vì đồ đi kèm: mũ bảo hiểm treo trên gương, áo mưa ướt vắt lên yên, giày dép rải quanh bánh xe, chìa khoá không biết để đâu. Một bức tường sát chỗ đỗ, trang bị đúng, giải quyết gần hết chuyện này. Đặt một hàng móc treo mũ ở độ cao người lớn với tới thoải mái, và một hàng thấp hơn cho mũ trẻ em.
Áo mưa ướt cần chỗ nhỏ nước không ra sàn: móc treo phía trên một khay hứng, hoặc một góc sát cửa có rãnh thoát. Đừng gấp áo mưa ướt nhét vào cốp xe, áo sẽ có mùi và mốc. Ngày nắng trở lại, phơi áo mưa ở sân trước, ban công hay sân sau cho khô hẳn rồi mới cất.
Giày dép đi ngoài nên dừng ở khu để xe, trước khi bước vào phần sinh hoạt. Một băng ghế thấp để ngồi thay giày đặc biệt có ích cho người lớn tuổi, kèm kệ hoặc tủ giày thoáng khí sát tường. Chìa khoá xe nên có một móc cố định gần cửa, ngoài tầm với của trẻ nhỏ, để sáng ra không phải lục tìm và để ai trong nhà cũng biết chìa ở đâu khi cần di chuyển xe gấp.
An toàn cháy nổ: khu để xe là nơi cần nghĩ tới đầu tiên
Trong nhà ống, tầng trệt thường vừa là chỗ để xe vừa là lối ra duy nhất, nên một đám cháy bắt đầu ở đây có thể chặn đường thoát của cả nhà. Nhiều vụ cháy nhà ống được cơ quan phòng cháy cảnh báo có điểm khởi đầu ở khu để xe tầng trệt, từ xe xăng, từ sạc xe điện hay từ ổ điện quá tải gần đó. Vì vậy những việc dưới đây nên làm ngay cả khi nhà chưa từng có sự cố.
Không sạc xe điện qua đêm ở lối thoát nạn duy nhất và không sạc khi cả nhà ngủ mà không ai để ý; nếu buộc phải sạc trong nhà, đặt ở vị trí không chắn lối ra, xa vật dễ cháy, dùng ổ cắm phù hợp tải. Phần lắp đặt điện cho chỗ sạc nên giao cho thợ điện có chuyên môn; các nguyên lý an toàn khi sạc được bàn kỹ hơn ở chuyên mục tiện nghi điện. Không chứa can xăng, dầu, sơn, gas dự trữ ở khu để xe.
Trang bị tối thiểu nên có: đầu báo khói ở tầng trệt và khu cầu thang, bình chữa cháy đặt gần cửa ra vào, ở chỗ dễ lấy, và cả nhà biết cách dùng. Nhà có khung sắt bảo vệ ở ban công, cửa sổ tầng trên nên có một ô mở được từ bên trong để làm lối thoát thứ hai. Thông tin về trang bị và kỹ năng phòng cháy nên tham khảo hướng dẫn của lực lượng phòng cháy chữa cháy địa phương.
Nhịp dọn khu để xe: ít mà đều
Khu để xe sạch không nhờ một lần tổng vệ sinh mà nhờ vài việc nhỏ làm đều. Một nhịp gợi ý cho nhà hai ba xe:
- Mỗi tối khi dắt xe vào: dừng bánh trên thảm chùi ở ngưỡng cửa, treo mũ lên móc, treo áo mưa ướt lên chỗ nhỏ nước, cất chìa khoá vào móc cố định. Mất chưa tới một phút cho mỗi người.
- Mỗi sáng sau khi dắt xe ra: liếc qua sàn chỗ đỗ, thấm ngay vết dầu mới hay vũng nước mưa. Vết dầu thấm trong vài giờ đầu dễ sạch hơn nhiều so với để qua mấy ngày.
- Mỗi tuần: quét và lau dải sàn để xe, giũ hoặc rửa thảm chùi bánh, lau khay hứng dưới động cơ. Đây cũng là lúc để ý có xe nào bắt đầu rỉ nhớt.
- Mỗi tháng: dọn đồ lạ đã tích tụ quanh khu xe như thùng carton, túi đồ chờ mang đi, xe đạp hỏng; kiểm tra bình chữa cháy còn ở đúng chỗ, lối từ cầu thang ra cửa vẫn trống.
- Mỗi mùa mưa: xem lại ngưỡng cửa có bị nước tạt vào khi mưa lớn không, ron cửa, gờ chắn còn tốt không, tường sát chỗ đỗ có bị ẩm, bong sơn không.
Phân việc rõ cho từng người trong nhà, mỗi người tự lo xe của mình ở phần mỗi tối và mỗi sáng, giúp khu để xe không thành gánh nặng của riêng một người. Trẻ lớn có thể tự treo mũ, cất giày như một thói quen từ nhỏ.
Câu hỏi thường gặp
Có nên làm gara riêng có cửa cuốn trong tầng trệt nhà ống không?
Ngăn riêng khu để xe bằng vách và cửa giúp gọn mắt, cách mùi và bụi, nhưng cũng có thể biến khu xe thành buồng kín tích hơi xăng và chặn lối đi nếu làm không khéo. Nếu làm, khu đó vẫn cần thông gió, không được chắn đường từ cầu thang ra cửa, và nên hỏi người thiết kế có kinh nghiệm.
Sàn khu để xe bị ố vàng vết dầu nhớt thì làm sao?
Vết mới thì thấm ngay bằng giấy hoặc mùn cưa, rồi rửa bằng nước có chất tẩy dầu mỡ thông dụng. Vết cũ thấm vào gạch nhám khó sạch hoàn toàn; khi đó lót thảm cao su hoặc khay hứng để không loang thêm, và mang xe đi kiểm tra nếu còn rỉ nhớt.
Dắt xe vào nhà mỗi tối có làm hỏng mép bậc cửa không?
Bánh xe đập vào mép bậc lâu ngày làm sứt gạch, bong nẹp. Một dốc nhỏ đặt trong ranh nhà, hoặc nẹp bảo vệ mép bậc, giảm va đập. Cách làm dốc vừa sức dắt và không lấn ra vỉa hè được bàn ở bài riêng về dốc dắt xe và bậc thềm.
Để xe trong nhà mà vẫn có mùi xăng nhẹ thì có sao không?
Mùi thoảng ngay sau khi xe đi về thường do hơi xăng từ bình và động cơ nóng, sẽ hết khi xe nguội và nhà thông thoáng. Mùi rõ và kéo dài, nhất là buổi sáng, có thể là rò rỉ; nên mang xe đi kiểm tra và giữ xe xa nguồn lửa trong lúc chờ.
Có nên trải thảm trải sàn hoặc gỗ ở khu để xe cho đẹp không?
Không nên. Thảm vải và gỗ thấm dầu, nước, khó làm sạch, và thảm vải là vật dễ cháy đặt ngay cạnh xe. Khu để xe cần vật liệu cứng, chịu nước, chịu dầu, dễ cọ rửa; phần đẹp và ấm áp dành cho khu sinh hoạt phía sau.
Nhà không có chỗ để xe trong nhà thì gửi xe ngoài có nên không?
Nếu tầng trệt quá hẹp, xe chắn lối thoát, gửi bớt xe ở bãi gần nhà là lựa chọn an toàn hơn. Không nên đỗ xe qua đêm trên vỉa hè trước nhà, vừa vi phạm quy định sử dụng vỉa hè ở nhiều nơi, vừa dễ mất trộm.