Nhà nuôi mèo ở chung cư hoặc nhà ống nhiều tầng nên có lưới chắn ở ban công và mọi cửa sổ mở được. Lưới đúng là lưới chịu được một con mèo trưởng thành lao vào hay bám trèo lên, được cố định chắc vào khung hoặc tường, không để khe hở ở mép trên, mép dưới và hai bên, và vẫn có cách mở được từ bên trong khi cần thoát hiểm. Lưới chống muỗi thông thường không đạt yêu cầu này.
Lý do rất thực tế: mèo không phải lúc nào cũng tiếp đất an toàn. Mèo có thể trượt chân khi đi trên lan can, nhảy theo con chim hay con côn trùng bay ngang, hoặc bị giật mình rồi lao ra. Các phòng khám thú y ở những đô thị nhiều nhà cao tầng gặp chấn thương do mèo rơi thường đến mức nhóm chấn thương này có tên gọi riêng; điều đáng chú ý là mèo rơi từ tầng thấp không hẳn an toàn hơn.
Bài này bàn chuyện chọn loại lưới, cách cố định, những khe hở hay bị bỏ sót, cửa sổ các kiểu, quy định chung cư và lối thoát hiểm, cách làm lưới không xấu mặt tiền, và cách kiểm tra định kỳ.
Vì sao lan can và cửa sổ không đủ an toàn cho mèo
Lan can được thiết kế để giữ người, đặc biệt là trẻ em, không ngã qua. Với mèo, lan can là một con đường: mặt trên tay vịn là chỗ đi dạo, khe giữa các song là cửa chui, mép tường ban công là chỗ ngồi phơi nắng. Một con mèo trưởng thành có thể lọt qua khe khá hẹp, vì cơ thể mèo linh hoạt và chỗ lớn nhất cần lọt thường chỉ là phần đầu.
Cửa sổ cũng vậy. Cửa sổ mở hé để thông gió là đủ cho mèo chui ra bậu cửa; cửa sổ mở hất có khe tam giác hai bên có thể kẹp mèo khi chúng cố chui qua; lưới chống muỗi bằng sợi mảnh bị mèo cào thủng hoặc đẩy bật khỏi khung chỉ sau vài lần tì người.
Thêm vào đó là tính cách của mèo: thích ngồi chỗ cao, thích nhìn ra ngoài, bị kích thích mạnh bởi chuyển động như chim, bướm, lá bay. Một con mèo bình thường điềm tĩnh vẫn có thể lao theo một con chim. Mèo đang trong giai đoạn động dục, mèo mới về nhà còn hoảng, mèo bị tiếng động lớn làm giật mình là những trường hợp rủi ro cao hơn.
Vì vậy lưới không phải là dấu hiệu chủ nhà quá lo, mà là điều kiện cơ bản để cho mèo ra ban công và mở cửa sổ thông gió mà không phải canh chừng. Nhà không lắp được lưới thì cách thay thế là không cho mèo ra ban công và chỉ mở cửa sổ khi có người ở cạnh.
Các loại lưới và mức phù hợp với mèo
Trên thị trường có nhiều loại lưới, khác nhau ở vật liệu, độ dày sợi, kích thước mắt lưới và cách cố định. Bảng dưới so sánh ở mức nguyên lý; khi chọn cụ thể, hãy hỏi thông số chịu lực và tuổi thọ ngoài trời của sản phẩm.
| Loại lưới | Ưu điểm | Nhược điểm | Mức hợp với mèo |
|---|---|---|---|
| Lưới chống muỗi sợi mảnh | Rẻ, nhẹ, thoáng | Mèo cào thủng, đẩy bật khung dễ dàng | Không đủ, chỉ dùng chống côn trùng |
| Lưới sợi tổng hợp dày dành cho thú cưng | Chịu cào tốt hơn, nhẹ, ít che tầm nhìn | Sợi có thể lão hoá dưới nắng nếu chất lượng kém | Hợp, nếu khung và điểm cố định chắc |
| Lưới an toàn dạng dây đan (loại dùng cho ban công có trẻ nhỏ) | Chịu lực, giữ được người | Mắt lưới có thể đủ to để mèo nhỏ lọt | Hợp nếu mắt lưới nhỏ hoặc phủ thêm lớp mắt nhỏ |
| Lưới kim loại, lưới inox mắt nhỏ | Bền, chịu cào, chịu nắng mưa | Nặng hơn, cần khung tốt, có thể nóng khi nắng | Rất hợp cho cửa sổ và ban công dùng lâu dài |
| Khung song sắt cố định | Rất chắc | Khe song thường đủ rộng cho mèo; khó mở khi thoát hiểm | Chỉ hợp khi thêm lưới mắt nhỏ và có ô mở được |
Điều quyết định thường không phải là sợi lưới mà là khung và điểm neo. Một tấm lưới tốt dán bằng băng dính hai mặt vẫn bật ra khi mèo lao vào; một tấm lưới vừa phải được kẹp vào khung chắc và vít vào tường thì giữ được. Kích thước mắt lưới nên đủ nhỏ để mèo không thò được đầu ra; với mèo con, mắt lưới càng nhỏ càng tốt.
Lắp lưới ban công cho mèo: thứ tự công việc
Lưới ban công nên được làm bởi người có kinh nghiệm lắp lưới an toàn, nhất là ở tầng cao, nơi người lắp phải làm việc ở mép ngoài. Chủ nhà nên nắm thứ tự công việc để biết hỏi và kiểm tra:
- Hỏi ban quản lý toà nhà (với chung cư) về quy định lắp lưới, màu lưới, kiểu khung được phép, có cần đăng ký thi công không.
- Xác định phạm vi che: chỉ phần lan can hay kín cả từ sàn đến trần ban công. Mèo trèo giỏi, nên che kín đến trần hoặc có mép trên gập vào trong mới chắc.
- Chọn điểm neo: vít vào tường, trần, sàn bê tông; tránh vít vào ống nước, dây điện âm, lớp chống thấm sàn ban công.
- Căng lưới đều, không để chùng ở giữa; chỗ chùng là chỗ mèo bám trèo và chỗ lưới chịu lực kém.
- Bịt các khe ở mép trên, mép dưới, góc giáp tường và chỗ giáp cửa ban công.
- Bố trí ô mở: ít nhất một ô có thể mở từ bên trong bằng khoá, khoá kéo hoặc khung lật, để thoát hiểm và lau kính, sửa điều hoà.
- Thử lực: ấn mạnh tay vào nhiều điểm, kéo mép lưới; lưới phải đàn hồi về vị trí cũ, không bung chốt.
Không nên tự trèo ra ngoài lan can ở tầng cao để lắp lưới. Nếu không có điều kiện thuê người lắp, có thể dùng khung lưới dựng từ phía trong ban công, hoặc tạm thời không cho mèo ra ban công.
Cửa sổ: mỗi kiểu một cách che
Cửa sổ trượt ngang. Kiểu phổ biến ở chung cư. Có thể lắp khung lưới cố định vào phía ray trượt hoặc mua khung lưới có thể điều chỉnh độ rộng; một số nhà chọn lắp chặn hành trình để cửa chỉ mở một khe nhỏ mèo không lọt, nhưng cách này cũng hạn chế gió.
Cửa sổ mở quay ra ngoài. Kiểu này khó lắp lưới phía ngoài, nên thường lắp khung lưới phía trong, có bản lề hoặc nam châm để mở khi cần với tay ra ngoài đóng cửa.
Cửa sổ mở hất. Khe tam giác hai bên khi mở hất là chỗ mèo hay cố chui và có thể bị kẹp. Cần che khe này bằng tấm lưới tam giác hoặc giới hạn góc mở.
Cửa sổ lùa có song sắt sẵn. Song sắt thường không đủ dày để giữ mèo. Lắp thêm lưới mắt nhỏ phía trong song là cách đơn giản, nhưng phải giữ được một ô mở khi cần.
Ô thoáng, lam gió. Ô thoáng trên cao, lam gió ở nhà vệ sinh hay cầu thang cũng là đường mèo ra ngoài nếu chúng trèo tới. Lưới mắt nhỏ gắn phía trong ô thoáng không ảnh hưởng nhiều đến gió.
Chung cư: nội quy, mặt ngoài và lối thoát hiểm
Nhiều toà chung cư có quy định về việc thay đổi mặt ngoài: màu lưới, kiểu khung, việc lắp đặt nhô ra ngoài lan can. Một số toà cho phép lưới an toàn ban công với điều kiện cùng màu, cùng kiểu cho cả toà; một số yêu cầu đăng ký trước. Hỏi ban quản lý trước khi lắp tránh được việc phải tháo ra làm lại, và đôi khi ban quản lý còn có danh sách các yêu cầu kỹ thuật đã thống nhất.
Quan trọng hơn là lối thoát hiểm. Ở nhiều căn hộ, ban công hoặc lô gia là nơi tiếp cận khi có cháy, hoặc nơi có thang thoát hiểm, ô cứu hộ. Lưới chắn mèo không được khoá chết lối này: phải có ô mở được từ bên trong, mở nhanh, không cần dụng cụ, và mọi người trong nhà biết cách mở. Với nhà ống, cửa sổ và ban công tầng trên đôi khi là lối thoát duy nhất ngoài cầu thang, nên nguyên tắc này càng quan trọng.
Cũng cần nghĩ đến việc bảo trì: dàn nóng điều hoà đặt ở ban công cần được thợ tiếp cận để vệ sinh, sửa chữa; kính cửa cần được lau. Thiết kế ô mở ở đúng chỗ những việc này cần đến sẽ đỡ phải tháo lưới mỗi lần.
Quy định cụ thể của từng toà nhà và các yêu cầu phòng cháy chữa cháy thay đổi theo thời gian; khi phân vân, hỏi ban quản lý và đối chiếu với hướng dẫn hiện hành về an toàn cháy cho nhà ở.
Làm lưới không xấu mặt tiền và không bí ban công
Màu tối nhìn xuyên tốt hơn màu sáng. Lưới màu đen hoặc xám sẫm phản xạ ít ánh sáng nên khi nhìn từ trong ra, mắt gần như bỏ qua lớp lưới. Lưới màu trắng hoặc sáng dễ thấy hơn và bám bụi trông rõ.
Khung mảnh, cùng màu với khung cửa, lan can. Khung lưới đồng màu với lan can làm mặt tiền liền lạc hơn. Tránh khung dày, nhiều thanh ngang.
Che kín mà vẫn có chỗ cho cây và đồ phơi. Bố trí lưới sao cho vẫn treo chậu cây, sào phơi phía trong được. Lưu ý chậu cây đặt sát lưới là bậc để mèo trèo lên cao, và cây độc với mèo không nên để trong tầm với.
Cho mèo một chỗ ngồi ngắm có chủ đích. Một kệ ngồi gắn phía trong lưới, một băng ghế có đệm, một chỗ râm có mái che là thứ khiến ban công trở thành chỗ mèo thích và người cũng muốn ngồi. Lưới chắc là điều kiện để làm những thứ ấy.
Kiểm tra lưới định kỳ và lúc nào phải thay
Lưới ngoài trời chịu nắng, mưa, gió và móng mèo mỗi ngày, nên độ an toàn giảm dần theo thời gian mà nhìn qua khó thấy. Một lượt kiểm tra vài tháng một lần, và sau mỗi trận bão lớn, nên gồm:
- Ấn tay mạnh vào nhiều điểm trên lưới, đặc biệt ở góc và mép; lưới phải nảy về vị trí cũ, không lỏng, không chùng.
- Xem kỹ các điểm neo: vít có gỉ, tắc kê có lung lay, kẹp có nứt không; điểm neo hỏng là chỗ lưới sẽ bung trước tiên.
- Tìm chỗ sợi lưới bị mèo cào xơ, cắn đứt, hoặc giòn và bạc màu do nắng; sợi bạc màu, bóp thấy giòn là dấu hiệu đã lão hoá.
- Kiểm tra khe ở mép trên, mép dưới và chỗ giáp cửa: lưới co giãn theo nhiệt có thể để hở khe mới.
- Thử mở ô thoát hiểm: khoá, khoá kéo, bản lề phải mở được nhanh bằng tay, không kẹt gỉ.
Khi đã thấy một đoạn hỏng, nên thay cả tấm thay vì vá, vì các phần khác cùng tuổi cũng đang lão hoá như nhau. Nhà có mèo mới, đặc biệt là mèo con nhỏ hơn con cũ, cần kiểm tra lại kích thước mắt lưới và các khe trước khi cho mèo ra ban công.
Câu hỏi thường gặp
Mèo nhà chưa bao giờ ra ban công có cần lưới không?
Nếu cửa ban công luôn đóng và chắc chắn không ai mở khi mèo ở gần thì có thể chưa cần. Nhưng trên thực tế cửa sẽ có lúc mở để phơi đồ, đón gió, và mèo thường tìm ra cơ hội. Lắp lưới sớm an toàn hơn chờ đến khi có chuyện.
Nhà ở tầng hai, tầng ba có cần lưới không?
Có. Rơi từ tầng thấp vẫn có thể gây chấn thương, và mèo rơi xuống đường, xuống sân nhà khác còn có nguy cơ đi lạc, bị xe tông. Nhà ống có ban công tầng hai sát mặt đường càng nên che kín.
Dán lưới bằng băng dính hai mặt hoặc nam châm có được không?
Chỉ đủ cho lưới chống muỗi. Mèo trưởng thành lao vào hay tì người lên có thể làm bung các điểm dán. Với lưới chắn mèo, cần điểm neo bằng vít, kẹp hoặc khung cố định chắc.
Lắp lưới rồi mèo vẫn cắn, cào lưới thì làm sao?
Kiểm tra định kỳ chỗ mèo cào nhiều nhất, thay đoạn lưới hỏng sớm. Cho mèo trụ cào và chỗ ngồi ngắm ngay cạnh lưới giúp giảm cào lưới. Nếu mèo cắn lưới liên tục, cân nhắc loại lưới kim loại.
Có nên cho mèo ra ban công khi không có người ở nhà?
Nếu lưới chắc, che kín, có chỗ râm, có nước và mèo có thể vào lại trong nhà, nhiều gia đình vẫn để mèo ra vào. Tuy nhiên ban công nắng gắt mùa hè có thể quá nóng; lúc vắng nhà nên đóng cửa ban công nếu không chắc về nhiệt độ.
Lưới ban công có thay được cho lan can thấp không?
Không. Lan can là kết cấu giữ người, có chiều cao và độ chắc theo yêu cầu an toàn. Lưới chỉ là lớp chắn thêm. Lan can thấp, lỏng, gỉ cần được sửa bởi thợ có chuyên môn trước khi nghĩ đến lưới.